LEVENSVERSCHIJNSELEN DER PLANTEN. 37 



Hofmeister i) bepaalde het gewicht van een stuk Dennehout bij 

 0°, bij 55° en bij 100° herhaalde malen, terwijl het tusschen elke 

 drie wegingen eenige uren gekookt werd om de lucht te verdrijven. 

 Weldra gaven de wegingen, die in water volbracht werden, bij een 

 absoluut gewicht van het stuk hout van 6,736 gr. in lucht en 0,775 

 gr. in koud water, een verschil van 0,1 gr. in het koude en in het 

 warme water, doch bij voortzetting der proef verminderde dit ver- 

 schil tot op 0,04 gr., welke nog steeds aan de onverdreven lucht 

 moesten worden toegeschreven. Uit deze proef leidt Hofmeister af, 

 dat het waterverlies bij verwarming en de opneming bij het ver- 

 koelen, zoo niet geheel, dan toch voor verre het grootste gedeelte, 

 door de uitzetting en inkrimping der lucht veroorzaakt wordt. 



Voor geheele boomstammen volgt hieruit 2)^ dat, als een stam 

 ergens verkoeld wordt, het water naar deze plaats uit de andere 

 deelen toestroomt; als een deel verwarmd wordt, zal het water van 

 hier weggevoerd worden. 



Een ander gevolg is het bloeden van boomstammen in sommige 

 gevaiien, zooals dit o. a. voor den Ahorn door Du Hamel 3) wordt 

 aangegeven. Bij dezen loopt in het voorjaar, als de grond nog be- 

 vroren is, een groote hoeveelheid vocht uit insnijdingen in den stam, 

 wanneer deze door de zon beschenen wordt. 



Ook bij grondweefsels kan men dit gewichtsverlies waarnemen. 

 Een schijf van een Roode Biet woog, na een dag in v/ater gelegen 

 te hebben, in frisschen toestand, 82,6 gr. Om de er nog ingebleven 

 lucht grootendeels te verdrijven, bracht ik haar in water van 40°, 

 waarin zij drie uur bleef; hierdoor veranderde haar gewicht niet. 

 In water van 12° nam zij in 24 uur in gewicht tot 83,6 gr. toe. Zij 

 had dus 1 gr. water opgenomen, en verloor dit bij 35° gedurende 

 3 uur weer. 



Zooals in § 3 uiteengezet is, kunnen planten zonder schade voor 

 haar leven bevriezen. Hierbij gaat een deel van het imbibitie-water 

 van het protoplasma en den celwand in ijskristallen over, die zich 

 in de intercellulaire ruimten vormen. Het waterverlies heeft een 

 vermindering van het volumen der weefsels en, tenzij de weefsels 

 van elkander geisoleerd worden 4)^ ook een volumenvermindering 

 der organen ten gevolge. Om die verandering ten minste voor een 



1) Hofmeister, Spannung, Ausflussmenge und Ausflussgeschwindigkeit d. 

 Safte lebender Pflanzen, < Flora. 1862. p. 103. 



2) Sachs, 1. c. p. 262. 



3) Du Hamel, Physique des arbres. 1758. II. p. 26. 



4) Zie pag. 22. 



