LEVENSVERSCHIJNSELEN DER PLANTEN. 39 



Wanneer het imbibitie-water van de houtvezels van boomstam- 

 men bevriest, kunnen er vriesbarsten ontstaan, die door een in ver- 

 schillende richtingen ongelijke inkrimping van het hout veroorzaakt 

 worden, zooals uit hun verloop in radiale richting blijkt, Zoowel 

 het verlies van imbibitie-water bij het bevriezen 1), als de uitzet- 

 tings-coefficient van hout kunnen in tangentiale richting grooter zijn 

 dan in radiale en zoo het verschijnsel veroorzaken. Daar deze beide 

 punten echter nog niet proefondervindelijk onderzocht zijn, is de 

 ware oorzaak der vriesbarsten nog onbekend2). 



§9. 



Verdamping. 



De verdamping van een vioeistof neemt onder overigens gelijke 

 omstandigheden met de temperatuur in snelheid toe, hetzij de vioei- 

 stof vrij of door een vast lichaam geimbibeerd in aanraking is met 

 een ruimte, die niet met haar damp verzadigd is. In de planten ver- 

 dampt slechts water, dat door membranen geimbibeerd is. 



Om de afhankelijkheid van de verdamping van den warmtegraad 

 bij planten proefondervindelijk aan te toonen, gebruikt men exem- 

 plaren, die in glazen potten groeien, welke door glazen deksels 

 luchtdicht gesloten worden. De deksels laten slechts den stam der 

 plant en den thermometer door. Er kan dus geen verdamping in de 

 aarde der potten tot gewichtsverlies aanleiding geven. Als de plan- 

 ten steeds buiten de zon gehouden worden 3) en de proef niet zoo- 

 lang duurt, dat er zich nieuwe organen vormen, kan het gewichts- 

 verlies zonder merkbare fout aan het gewicht van het door de 

 bladen verdampte water gelijk gesteld worden. Wegingen der pot- 

 ten voor het begin van elke proef en nadat ze gedurende bepaalden 

 tijd in ruimten van verschillende temperatuur gestaan hebben, geven 

 dus het gewicht van het bij die temperatuur verdampte water aan. 



Nauwkeurige onderzoekingen over dit onderwerp ontbreken ech- 

 ter nog. Bij deze is het steeds een vereischte, dat zij met geheel 

 gelijke bladen, of beter kort na elkander met hetzelfde blad of de- 

 zelfde plant genomen zijn, en dat steeds gelijktijdig de vochtigheid 

 der lucht bepaald is 4). 



1) Zie pag. 26. 



2) Zie Caspary, 1. c; Caspary, < Bot. Ztg. 1855. p. 449; 1857 p. 329; 

 en Sachs, Lehrbuch der Botanik. 2e Aufl. 1870. p. 611, 616. 



3) Zie p. 6. 



4) Sachs, Handbuch. p. 228. 



