54 DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



hooging opening, een temperatuursverlaging sluiting der bloemen 

 veroorzaakt. Bij temperatuursveranderingen van ongeveer 4° kan 

 men dit b. v. bij het bloemdek van Tulipa Gesneriana, of de blaad- 

 jes van het omwindsel en de randbloemen van Taraxacum officinale 

 en andere Cichoraceeen w^aarnemen. 



§10 6. 



Bij zander e imbibitie-verschijnselen van het proto plasma. 1) 



De bew^eging van het protoplasma vindt slechts tusschen be- 

 paalde temperatuurgrenzen plaats, van welke de bovenste slechts 

 weinig afwijkt van de grenstemperatuur, waarbij het leven nog 

 mogelijk is, en dus voor in water liggende cellen eenige graden 

 lager is dan in lucht, terwijl de onderste voor verschillende planten 

 zeer uiteenloopt. Een kortstondige inwerking van, buiten de grenzen 

 gelegene, niet doodelijke temperaturen doet de beweging tijdelijk 

 stilstaan. Binnen deze grenzen neemt de snelheid met de tempera- 

 tuur toe. Dicht bij de bovenste grens bev^erkt een temperatuursver- 

 hooging echter dikwijls een verlangzaming der beweging. 



De meest volledige waarneming over dit onderwerp is de volgen- 

 de van Nageli 2). Een eindcel van Nitella flexilis werd onder het 

 microscoop tot 0° afgekoeld, waarbij geen beweging plaats vond. 

 Als nu de temperatuur langzaam verhoogd werd, doorliep de pro- 

 toplasma-stroom de ruimte van 0,1 mm. bij 1° in 60 seconden, bij 

 2° in 47, bij 5° in 24, bij 8° in 11,5, bij 10° in 8, bij 12° in 6, bij 14° 

 in 5,4,, bij 16° in 4,6, bij 18° in 4, bij 20° in 3,6, bij 24° in 2,8 bij 

 26° in 2,4, bij 28° in 2, bij 31° in 1,5, bij 34° in 1, bij 37° in 0,6 

 seconden. Bij een lets hoogere temperatuur hield de beweging ge- 

 heel op. Zij begon bij verkoeling eerst langzaam, doch bereikte 

 weldra de met de heerschende temperatuur overeenkomende snel- 

 heid. Uit de opgegeven cijfers blijkt, dat de versnelling voor 1° des 

 le geringer is, naarmate de temperatuur hooger is. 



Ook Dutrochet 3) vond bij Nitella flexilis de beweging in de 

 centrale cellen des te sneller, naarmate de temperatuur hooger was. 



1) Hofmeister, Die Lehre v. d. Pflanzenzelle. 1867. p. 47. 



2) Nageli, Beitrage zur Physiol. Bot. II. p. 77. 



3) Dutrochet, Observ. sur le Chara flexilis, < Compt. rendus. 1837 V. p. 777. 



