56 DE INVLOED DER TEMPERATUUR OP DE 



§11. 



Osmose. 



Het verschijnsel, dat twee vloeistoffen van verschillende qualita- 

 tieve of quantitatieve samenstelling, door een door haar bevochtig- 

 de membraan been, zich met elkander mengen, noemt men osmose. 

 Het eindresultaat der osmose is altijd de gelijke samenstelling en 

 concentratie der vloeistoffen aan weerszijden van de membraan. 

 Zoowel het oplossingsmiddel als elk der opgeloste stoffen beweegt 

 zich zoolang door de membraan, als voor haar de gelijkheid van 

 concentratie nog niet bereikt is. De snelheid van deze beweging 

 neemt voor elke stof met de temperatuur toe. Of zij voor alle en 

 onder alle omstandigheden volgens dezelfde wet toeneemt, is nog 

 onbekend. De beweging van alle vochten in de planten geschiedt, 

 met uitzondering van de in § 12 te behandelen sapstijging tengevol- 

 ge van filtratie en enkele andere betrekkelijk zeldzaam voorkomende 

 verschijnselen, door imbibitie en osmose. De eerste beweegt de 

 vochten uitsluitend in de celwanden, de laatste bewerkt de veref- 

 fening van concentratie-verschillen der celinhouden. Daar nu de 

 snelheid, met welke door beide het verbroken evenwicht hersteld 

 wordt, met de temperatuur toeneemt 1), stijgt met deze algemeen 

 de beweging der stoffen in de planten. De snelheid van alle chemi- 

 sche en verscheidene physische processen in de planten hangt van 

 de snelheid af, waarmede de verbruikte stoffen voortdurend aange- 

 voerd, en de gevormde stoffen, tenzij deze onoplosbaar zijn of het 

 protoplasma niet kunnen doordringen, voortdurend weggevoerd 

 worden. Dus oefent de temperatuur indirect een gunstigen invloed 

 op deze processen uit, onafhankelijk daarvan, of zij ook rechtstreeks^ 

 van haar afhangen. 



Zoo b. V. bij de verdamping. Deze is sneller als de temperatuur 

 van de intercellulaire ruimten hooger is, doch ook wanneer het 

 v/atergehalte dezer cellen grooter is. Het watergehalte daalt door 

 de verdamping; dit heeft osmose- en imbibitie-stroomen uit de niet 

 verdampende cellen tengevolge, waardoor het waterverlies der ver- 

 dampende cellen hersteld wordt. Daar nu deze stroomen bij hooger 

 temperatuur sneller zijn, wordt het waterverlies dan vollediger her- 

 steld. De verdamping is dus om een dubbele reden van de tempera- 

 tuur afhankelijk. 



1) Zie over de imbibitie § 10, pag 50. 



