LEVENSVERSCHIJNSELEN DER PLANTEN. 81 



omstreeks 45° ligt, doch uitvoerige onderzoekingen hebben mij 

 aangetoond, dat zij hier tusschen 40'^ en 52°, en willicht tusschen 

 wijder grenzen, kan afwisselen, al naar gelang van de onderzochte 

 soorten, of van den ouderdom van het deel of van de snelheid, 

 waarmed^ het water op kan nemen i). In droogen toestand ligt 

 deze grens veel hooger; evenzoo voor vele in warme bronnen 

 levende Wieren. 



Warden planten tot omstreeks —P of —2° afgekoeld 2), dan gaat 

 een gedeelte van het water van den celinhoud en den celwand in ijs over, 

 zonder dat dit, ten minste in de meeste gevailen, schadelijk voor 

 het leven der plant is. In weefsels vormt zich het ijs bijna uitsluitend 

 in de intercellulaire ruimten. Hoe lager de temperatuur onder 0° 

 daalt, hoe meer water in ijs overgaat. Vele verschijnselen, die een 

 deel van het leven uitmaken, kunnen in dien toestand niet plaats 

 vinden, andere gaan daarbij ongehinderd voort. Daar de meeste 

 de eerstgenoemde verschijnselen reeds bij boven 0° gelegen tem- 

 peraturen ophouden, is er geen grond om het vriespunt der planten- 

 sappen als laagste grens voor het plantenleven te beschouwen. 



De levensverschijnseleen kunnen, naar hunne afhankelijkheid van 

 de temperatuur, in twee groepen samengevoegd worden. Gelijk 

 reeds is opgemerkt, kunnen sommige functien bij eike temperatuur 

 plaats vinden, die beneden de doodende grens ligt, terwijl andere 

 functien tusschen eigene temperatuurgrenzen ingesloten zijn, waar- 

 van de hoogste al of niet met de grens voor het leven der plant 

 samenvalt. Tot de eerste groep behooren de uitzetting, de verdam- 

 ping, de bewegingen van het water en van de opgeloste stoffen 

 tengevolge van osmose en imbibitie. Zij geschieden alle ook bij de 

 laagste temperaturen, waarbij planten onderzocht kunnen worden, 

 al is de snelheid der laatstgenoemde verschijnselen bij deze warmte- 



lengte bruin, alleen voor zooverre zij gedurende de proef door de blad- 

 scheeden van oudere bladen bedekt geweest waren, bleven zij onbeschadigd. 



Waar de temperatuur der aarde niet opgegeven is, bereiktedezenooit44''. 



Uit deze proeven volgt, dat de grenstemperatuur in lucht evenals die in 

 water niet voor alle soorten dezelfde is, en dat zij ook voor dezelfde soort 

 voor jonge en oude bladen, of voor verschillende deelen van hetzelfde blad 

 verschillend kan zijn. 



Hiermede is dus de vraag, die op pag. 17 nog onbeantwoord gelaten 

 moest worden, in bevestigenden zin beantwoord. 



1) Zie voor mijn eigene onderzoekingen pag. 13 — 17. 



2) Zie voor eenige eigene onderzoekingen, om de beweringte weerleggen, 

 dat planten door lage temperaturen boven 0" rechtstreeks gedood kunnen 

 worden, pag. 20. 



6 



