204 OVER DE BEWEGINGEN VAN RANKEN EN SLINGERPLANTEN. 



grasstengels, waarbi] deze buigzaamheid tot de aanzwellingen aan 

 de knoopen beperkt is. 



II. SUngerplanten. De rondgaande beweging van den over- 

 hangenden top van nog niet slingerende Stengels van slingerplanten 

 wordt niet, zooals von Mohl meende, door een torsie der lagere in- 

 ternodien veroorzaakt, doch daardoor, dat de top zelf zich telkens 

 naar een andere zijde buigt, waarbij dus telkens een andere kant 

 van het gekromde stengeldeel langer dan de overige kanten is. Deze 

 beweging behoort dus met den naam van roteerende nutatie 

 (Sachs) bestempeld te worden. Plaatst men nu eenig steunsel, b. v. 

 een dunnen glazen staaf, vertikaal naast de plant en wel zoo dicht 

 bij haar, dat de overhangende top na eenigen tijd van zelf dit steun- 

 sel bereikt, en daardoor de verdere nuteerende beweging belet 

 wordt, dan slingert de Stengel zich om dit steunsel. De richting der 

 daarbij ontstaande schroefwindingen is steeds dezelfde als die der 

 nutatie. Vindt een Stengel echter geen steunsel, zoo strekken zich de 

 internodien, naarmate zij volwassen worden, en tordeeren zich 

 daarbij meer of minder sterk, al naar gelang der soorten. De richting 

 dezer torsie is dezelfde als die van de nutatie en van het winden. 



Von Mohl meende nu, dat in slingerende Stengels nooit of slechts 

 bij uitzondering een torsie plaats vindt, en dat dus steeds dezelfde 

 zijde van den Stengel tegen het steunsel aangedrukt is. Deze zijde 

 zou dan de prikkelbare zijn. Mijne proeven leerden mij echter het te- 

 gendeel. Niet alleen trof ik in gewonden Stengels in den volwassen 

 toestand vrij algemeen torsien, en wel in verschillende richtingen, 

 aan; het gelukte mij ook het ontstaan dezer torsien waar te nemen. Ik 

 teekende daartoe met Oost-Indische inkt een overlangsche lijn aan 

 de buitenzijde van de jongste windingen van verschillende soorten 

 van slingerplanten; na een of meer dagen bevond zich deze lijn niet 

 meer overal aan de convexe zijde, doch beschreef om de as van den 

 Stengel een schroeflijn, die in weinige internodien dikwijls een of 

 twee geheele omgangen bezat. De richting dezer schroeflijn was 

 meest tegenovergesteld aan die der torsien van niet gewonden Sten- 

 gels derzelfde soorten. Deze en een aantal overeenkomstige proeven 

 bewijzen, dat geen bepaalde zijde steeds de binnenzijde der win- 

 dingen vormt, maar dat elke zijde daartoe evenzeer geschikt is. 

 Van een eenzijdige prikkelbaarheid kan dus geen sprake zijn. Daar- 

 bij vervalt echter te gelijk alle overeenkomst tusschen slingerplanten 

 en ranken, en er is dus eigenlijk geen reden meer om eene prikkel- 

 baarheid aan te nemen. 



De vergelijking van vroegere proeven en een aantal nieuwe toon- 



