.526 OVER DE BEWEGINGEN DER 



zetelt. Hiervoor pleit hetgeen wij omtrent den zetel der geotropi- 

 sche kracht in de knoopen der grassen en in wortels weten. Bij 

 de eersten toch is alleen de peripherie, de bladscheede, actief: de 

 Stengel, die het centrum van het gewricht inneemt, is geheel, of 

 zoo goed als geheel passief. Evenzoo is bij de wortels de vaatbun- 

 del, die zich bij de geotropische kromming passief gedraagt, in het 

 midden gelegen, het parenchym, dat daarbij een actieve rol speelt, 

 aan den omtrek. Het zou niet moeilijk zijn, dezen regel door meer 

 voorbeelden te staven. 



Men kan zich door een zeer eenvoudige proef gemakkelijk over- 

 tuigen, dat ook bij stengeldeelen het centrale merg voor de geotro- 

 pische krommingen niet noodig is. Hiertoe neemt men dikke jonge 

 Stengels van Nicotiana Tabacum of Helianthus annuus en boort met 

 een kurkboor voorzichtig het centrale merg er uit. Dit verlengt zich 

 daarbij zeer fraai. De uitgeholde stengelstukken worden nu in een 

 zinken bak op nat zand gelegd, en de ondereinden met nat zand 

 bedekt, waarop de bak gesloten wordt om de ruimte vochtig en 

 donker te houden. Den volgenden dag ziet men de uitgeholde Sten- 

 gels alle geotropisch gekromd, sommige sterker, andere zwakker. 

 Zoo toebereide Stengels gedragen zich dus als holle Stengels van 

 andere planten. 



In elk geval zal men dus de oorzaak der geotropische kromming 

 in de peripherische weefsels moeten zoeken. Daar deze nu zoowel 

 actief parenchym, als passief gespannen vaatbundels en huidweef- 

 sel bevatten, voert Hofmeister's proef niet tot een beslissend ant- 

 woord op de door hem gestelde vraag. 



Ik heb de behandeling van het boven aangehaalde verschilpunt 

 iusschen Hofmeister en Dutrochet tot nu toe verschoven, daar het, 

 hoewel een zeer belangrijk punt in Hofmeister's theorie, toch feite- 

 lijk van zijn overige waarnemingen min of meer onafhankelijk is. 



Hofmeister sneed uit jeugdige organen overlangsche sneden, die 

 zoo dun waren, dat alle of bijna alle cellen er in door het mes ge- 

 opend waren, en nam waar, dat ook in zulke fijne sneden nog span- 

 ningen tusschen de ongelijknamige weefsels bestonden. Hij scheur- 

 de den buitenwand der epidermis van bladen af; deze rolt zich 

 daarbij met den buitenkant concaaf op, ofschoon alle cellen ge- 

 opend zijn. Het feit dat ook de celwanden, onafhankelijk van den 

 turgor spanningen vertoonen, was dus onloochenbaar. Maar de con- 

 clusie, die Hofmeister hieruit afleidde, dat de weefselspanning alleen 

 cp deze spanningen zou berusten, en dat de osmotische waterop- 

 neming der parenchymcellen daarbij geen rol zou spelen, was, ge- 



