532 OVER DE BEWEGINGEN DER 



gor noodzakelijk overal dezelfde is en noodzakelijk gelijktijdig 

 overal dezelfde veranderingen ondergaat, dit bij veelcellige plan- 

 tendeelen geenszins het geval is. De turgor is hier in de verschil- 

 lende ongelijknamige weefsel volstrekt niet even groot; zij kan in 

 het eene weefsel zeer goed onafhankelijk van het andere veran- 

 deren. 



De periodieke bewegingen van volwassen bladgewrichten le- 

 verden aan Pfeffer het steunpunt voor zijn beschouwingswijze. In 

 zijn opstel over periodieke bewegingen van bladachtige organen 1) 

 onderzocht hij zoowel de bewegingen van volwassen, als die van 

 nog groeiende organen. Het onderscheid tusschen deze beide Be- 

 wegingen was nog kort te voren door Sachs in zijn Lehrbuch der 

 Botanik 2) op heldere wijze uiteengezet, de argumenten welke de 

 noodzakelijkheid van deze onderscheiding aantoonden uitvoerig 

 besproken en in het licht gesteld, dat de reeds bekende verschijn- 

 selen tusschen beide groepen van bewegingen zulke ingrijpende 

 verschillen hadden leeren kennen, dat een afzonderlijke behande- 

 ling van beiden volstrekt noodzakelijk was om tot een juist inzicht 

 te geraken in de processen die in de cellen plaats vinden, en de 

 uitwendig zichtbare bewegingen veroorzaken, Niet ten voordeele 

 van de helderheid zijner verhandeling, verwarde Pfeffer deze bei- 

 de groepen weer met elkander en beschouwde ze als tot hetzelfde 

 type te behooren, en slechts in ondergeschikte opzichten te ver- 

 schillen. Voor zijne zienswijze voert hij aan, dat bladgewrichten 

 dezelfde bewegingen, die zij in volwassen toestand volvoeren, ook 

 reeds maken als ze nog groeien, en dat dezelfde prikkels dikwerf 

 in groeiende en in volwassen organen overeenkomstige bewegin- 

 gen veroorzaken. Het eerste feit pleit hoogstens tegen de door 

 Sachs gekozen benamingen, niet tegen de juistheid der onder- 

 scheiding; maar Sachs zelf had er reeds op gewezen, dat niet 

 alle bewegingen van volwassen organen tot deze categorie be- 

 hoorenS); omgekeerd spreekt het van zelf, dat deze bewegingen 

 niet volstrekt tot den volwassen toestand van de organen die ze 

 uitvoeren beperkt behoeven te zijn. Het tweede feit constateert 

 slechts een uitwendige overeenkomst; het is niet in te zien, waar- 

 om verschillende planten niet door zeer verschillende processen 

 onder dezelfde uitwendige omstandigheden hetzelfde doel zouden 



1) Pfeffer, Die periodischen Bewegungen der Blattorgane, Leipzig 1875. 



2) 4 Ed. 1874 p. 846, 850 vlg. 



3) Zoo bijv. de geotropische kromming der bladgewrichten van Phaseolus 

 (Sachs Lehrbuch, p. 823), waarop ik weldra terugkom. 



