414 BIJDRAOEN TOT DE LEER VAN DEN KLEMDRAAl. 



Het was mij daarom bijzonder aangenaam, in den afgeloopen 

 zomer zulk een voorwerp te ontvangen. Het was door den heer 

 D. Blerhaalder, apotheker te Alkmaar, gevonden op den zeedijk 

 tusschen Schellingwoude en Durgerdam, dus in de omstreken van 

 Amsterdam. Het stond te midden van een groot aantal andere, 

 geheel normale exemplaren van het kleefkruid, en droeg reeds 

 enkele rijpe en talrijke onrijpe vruchten. De heer Bierhaalder had 

 de goedheid, mij op mijn verzoek, een aantal rijpe zaden der om- 

 staande exemplaren te bezorgen. Onder deze zijn er welHcht enkele, 

 ontstaan door bevruchting met stuifmeel van de gedraaide plant. 

 Het is mijn voornemen, door uitzaaiing van dit zaad, te onder- 

 zoeken of het verschijnsel zich ook herhalen zal, en of het, in dit 

 geval, mogelijk zal zijn, een erfelijk ras van gedraaide GaliuirCs 

 te verkrijgen. De eenjarigheid der soort is hierbij een groot voordeel. 



Het gedraaide gedeelte van dezen stengel vindt men afgebeeld 

 op Plaat II in Fig. 2, en wel op Vs der natuurlijke grootte. De scherpe 

 teekening van de ribben is verkregen door het voorwerp eerst te 

 laten drogen, voor het gephotographeerd werd. Van de bladeren en 

 zijtakken is zooveel weggesneden, als noodig was om de teekening 

 duidelijk te maken; met name heb ik deze aanhangselen daar weg- 

 geknipt, waar de bladspiraal over den tak heenging. 



De klemdraai bestaat uit twee stukken, die door een recht inter- 

 nodium van elkander gescheiden zijn. Het eene stuk was 15 cm. 

 lang en strekte zich uit tot aan den top. Het andere was in ver- 

 houding klein, en slechts ruim 1 cm. lang. Het volgde op een recht 

 internodium, dat door een afwijkende knoop van hetoverige, rechte, 

 en voor zoover het mij gebracht werd, geheel normale stengeldeel 

 was gescheiden. Die afwijkende knoop droeg slechts 6en blad- 

 groep (in plaats van twee), bestaande uit drie bladschijven en een 

 okseltakje; aan de zes lagere knoopen was de takstand gedecusseerd. 



De bladspiraal steeg op beide deelen links omhoog, en wel vrij 

 steil; zij maakte in het geheel omstreeks Ay^ omgang. De ribben 

 van den stengel zijn dien overeenkomstig rechts gedraaid, zooals 

 in de figuur duidelijk te zien is. Vervolgt men eene ribbe van haar 

 oorsprong onder een tak omlaag, tot dat zij de bladspiraal wederom 

 bereikt, zoo vindt men, dat dit op 2^8 takafstanden van het oor- 

 sprongspunt geschiedt. Daaruit bli jkt, dat ook hier de oorspronkelijke 

 bladstand, evenals in zoovele andere gevallen van klemdraai, Vis is. 



Wij moeten thans nog even onze aandacht wijden aan het rechte 

 internodium, dat de beide gedraaide deelen van den stengel scheidt. 

 Naar hetgeen in overeenkomstige gevallen bij Dipsacus sylvestris 



