BIJDRAOEN TOT DE LEER VAN DEN KLEMDRAAI. 417 



6f met hunne voeten verbonden, 6f, als cle Stengel tusschen hen zich 

 eenigsziiis gestrekt heeft, door een vleugellijn vereenigd. De volg- 

 orde in de spiraal is dus gemai<keliji< na te gaan; zij is in Figuur 2 

 door de letters d, e, /, g, h aangewezen. Daar elk blad e^n okselknop 

 droeg, en de bladeren v66r het pliotographeeren grootendeels af- 

 gebroken waren, is de stand in de figuur gemakkelijker aan de zij- 

 takken na te gaan. Ik heb daarom deze met de overeenkomstige 

 letters d' tot h' aangeduid. Op blad h volgt een recht internodium 

 van 10 cm. lengte, dat aan zijn top het normale bladpaar /, k draagt. 

 Daarop volgde de bloem. 



Wij kunnen thans onze aandacht bepalen tot het stengelstuk, 

 dat de bladspiraal d—h droeg. Het was op twee plaatsen in de knoopen 

 d en e" gebogen, en wel telkens om veel meer dan een rechten hoek, 

 zoodat het den vorm van een 5 (of juister van het spiegelbeeld 

 daarvan) vertoonde. Deze kromming ging gepaard met een geringe 

 draaiing. Van e tot h was de lengtegroei van den stengel kleiner, 

 en wel van e tot / nog ongeveer 1 ,5 cm., van / tot h echter zeer gering. 

 Overeenkomstig daarmede was hier de torsie aanzienlijker, vooral 

 op de hoogte van blad h, waar de ribben van den stengel, aan de 

 achterzijde der figuur, bijna in dwarse richting liepen. De rechter- 

 rand van den bladvoet van h Hep weder als vleugellijn langs het 

 volgende internodium omhoog en kon hier over eene lengte van 

 bijna twee centimeters gevolgd worden. 



De bladspiraal liep van d-h, evenals op de beide lagere knoopen, 

 in linksche richting omhoog, de tgrsielijnen bij h dus rechts. 



Het zou moeilijk zijn, om in dezen stengel een geval van klem- 

 draai te herkennen, zoo men niet eenerzijds het verband tusschen 

 dit verschijnsel en den spiraalsgewijzen bladstand kende, en anderer- 

 zijds hier de eigenschappen van den onderbroken klemdraai-stengel 

 duidelijk terugvond. Want het is eigenlijk een klemdraai, die be- 

 halve op de hoogte der bladeren /, g en h, overal door gestrekte 

 internodien onderbroken is. 



Toch twijfel ik geen oogenblik aan de juistheid der gegeven ver- 

 klaring en vertrouw in mijne cultuur de gegcvens te bezitten, die 

 mij eenmaal tot meer volkomen voorbeelden van klemdraai van 

 Agrostemma Githago zullen leiden. 



VI. Guizotia oleifera. ^ 



In een groepje planten van dezen composiet in den Hortus Bo- 

 tanicus te Amsterdam waren er een paar, die aan sommige takken 

 den normalen kruiswijzen bladstand misten. Hier stonden de bla- 



27 



