OVER VERDUBBELING VAN PHYLLOPODIEN. 429 



niet ontgaan zijn, doch ik heb nergens kunnen vinden, dat zij ze 

 als een bewijs voor de leer der phyllopodien opvatten. Bij de meeste 

 bladstanden is liet trouwens dikwijis zeer moeilijk om te beslissen 

 of twee bladeren afzonderlijk aangelegd, dan wel door verdubbeling 

 ontstaan zijn. 



Uit66nschuiven der beide deelen van een gedWoubleerd blad 

 in dwarse ricliting (loodrecht op de as van den tak) is een zeer 

 gewoon en welbekend vcrschijnsel. Volgens Deipino's opvatting 

 ontstaan veie drietallige kransen op deze wijze uit biadparen^). 

 De vraag of liet phyllopodium daarbij ook ged^doubleerd is, schijnt 

 echter vooralsnog in elk afzonderlijk geval niet met volkomen 

 zekerheid te kunnen worden beslist. 



Thans ga ik over tot de beschrijving mijner waarnemingen, Zij 

 hebben in de eerste plaats betrekking op takken van Castanea vesca 

 en Carpinus Betulus, die door hun tweerijigen bladstand, waarbij 

 alle bladeren in ^en plat vlak liggen, elke afwijking van de normale 

 plaatsing der bladeren spoedig verraden. Van beide soorten vond 

 ik in de omstreken van Hilversum een paar groeiplaatsen, waar 

 ged^doubleerde bladeren, eenige jaren achtereenvolgens, niet al te 

 zeldzaam waren. Bij de laatstgenoemde soort nam ik hetzelfde ver- 

 schijnsel ook waar in eene haag bij Externsteine aan de grens van 

 het Teutoburgerwald. 



De derde soort is Robinia Pseudacacia, die op verschillende plaatsen 

 in de omstreken van Hilversum, gedurende eenige jaren, d^dou- 

 blement vertoonde^). Het veelvuldigst langs den 's Gravelandschen 

 straatweg, nadat de grond langs de Acacia's diep omgespit was. 

 Dien tengevolge ontstonden talrijke wortellooten, en hierop waren 

 d^doublement van bladeren en fasciatien van den stengel niet 

 zeldzaam. Aan deze soort kan ik niet dezelfde bewijskracht toe- 

 kennen als aan de beide andere, daar het in den regel niet mogelijk 

 was, uit den bladstand het rechtstreeksche bewijs voor de verdub- 

 beling te leveren. 



In het volgende geef ik, in korte beschrijvingen, een overzicht 

 der waargenomen gevallen, terwijl ik met de geringere graden 

 (nerfsplijting) begin. Men zal zien dat de verdubbeling der phyllo- 

 podien zich regelmatig aan die der bladschijven aansluit. 



i) 1. c. p. 202. 



2) Bij deze plant zijn bladverdubbelingen, naar het schijnt, niet zeld- 

 zaam. Zie o. a. Penzig, Pflanzenteratologie, I, bl. 392. 



