446 OVER DE ERFELIJKHEID DER FASCIATIEN. 



voorkeur geschonken is^). In het jaar 1890 dienden de niet ge- 

 fascieerde, doch wel getordeerde exemplaren van dit ras mij voor 

 eene proef, om te bewijzen dat de torsie plaats vindt, wanneer de 

 stengeldeelen reeds vrij ver ontwikkeld en van elken uitwendigen 

 klem geheel vrij zijn^). Hetzelfde ras bood mij ook de gevallen 

 van oneigenlijken klemdraai, die mij als voorbeeld van klemdraai 

 bij planten zonder kruis- of kranswijzenbladstand gediend hebben^). 



Van het zaad van de drie zaaddragers van 1888, wier rosetten 

 reeds verbreed waren, werd in 1889 alleen dat van een exemplaar 

 gezaaid, en wel van de plant met de fraaiste fasciatie. Ik kvveekte 

 hiervan 128 planten, en onderzocht op 14 Maart 1890 de rosetten, 

 dus korten tijd voor dat zij Stengels zouden schieten. Er waren er 

 76 zonder verbreeding, 24 met een verbreeding van 1-2 cm,, en 

 28 met een verbreeding van 2-6 cm. M. a. w. de bladeren, die in 

 normale rosetten uitstralen van e6n punt, straalden hier uit van een 

 lijn, die 1-6 cm. lang was (Plaat I Fig. 1). Deze lijn moet als de 

 kamvormige groeitop beschouwd worden, blijkens onderzoekingen 

 door Dr. A. Nestler hierover op mijn laboratorium ingesteld. 



In het geheel waren dus in 1890 omstreeks 40% van de rosetten 

 gefascieerd. Wellicht moet dit cijfer lets grooter genomen worden, 

 daar sommige rosetten gespleten waren. Dit is een zeer gewoon 

 verschijnsel bij fasciatie, doch daar de mogelijkheid bestaat, dat 

 rosetten met een bijroset uit een zijknop, of de zoodanige, wier 

 eindknop gestorven en door twee zijknoppen vervangen is, met 

 gespleten rosetten verwisseld worden, heb ik gemeend, al zulke 

 exemplaren bij de atavisten te moeten tellen. Verder moet men in 

 het oog houden, dat onder de planten, wier rosetten niet verbreed 

 waren, zonder twijfel vele later nog verbreedingen in stengel of 

 takken zouden voortgebracht hebben. 



De atavisten en zwak gefascieerde planten werden nu gerooid, 

 en sedert werden telkens de minst gefascieerde exemplaren weg- 

 genomen tot dat op 23 Mei, voor den bloeitijd, nog slechts de drie 

 fraaist verbreede individuen overbleven. Deze werden zoo ver 

 noodig opgesnoeid; tegen het einde van Juli was hun zaad rijp en 

 werd het geoogst. 



Fraai gefascieerde planten, zoo als deze drie (Plaat II), bereiken 

 slechts omstreeks de halve hoogte der normale planten, klaarblijkelijk 



i) Monographic der Zwangsdrehungen, Opera V, biz. 377. 



2) 1. c. biz. 378. 



3) 1. c. biz. 328. 



