— 27 — 



Hij bestaat (zegt hij bl. 78) grootendeels uit eene roode vaste klei- 

 sonrt, die door den invloed der zon tot steenhnrdheid overgaat, en 

 de kleine oppervlakte van den grond, die aldaar bebouwd wordt, 

 is die, waar de bosschcn eene eenige duimen dikke huinuslaag hebben 

 achtergelaten, of rawijnen, werwaarts de bergstroonien een weinig 

 teelaarde hebben heengevoerd. De zandvlakten, die hier endaar nabij 

 de kust worden gevonden en vermengd zijn met andere aarde, wer- 

 den bijzonder geschikt voor de kuituur bevonden. Maar dit zijn, 

 volgens hem, slechts plaatselijke en onvoldoende bewijzen voor de 

 vruchtbaarheid des bodems in het algemeen. Bij fort Marlborough, 

 in Benkoelen, beproefden de Engelschen te vergeefs den tuinbouw. 

 Oni daarin te slagen, was het noodig eenen kunstmatigen bodem za- 

 nien te stellen, van mest, asch en puin. Hij zag te vergeefs de aan- 

 planting beproeven van kokospalmen, koifij, pinang enz. Maar toen 

 zijn vriend ceiarles campbell de kofïijkultuur in eene rawijn be- 

 proefde, waardoor eene beek stroomde, werd hij dadelijk met de 

 schoonste uitkomst beloond. 



Bij de bcoordeeling van den bodem van een land als Sumatra, 

 mag de invloed der dierenwereld niet worden voorbij gezien. Da 

 daarvan afkomstige uitwerpselen en lijken brengen mede de voor deii 

 plantengroei, hoezeer in geringe hoeveelheden onmisbare stikstof hou- 

 dende beginselen, ammoniak, nitrum en phosphov- en zwavel-ver- 

 bindingen, en in betrekkelijk ruime mate aan, en wie vraagt hoe hier 

 het evcnwigt bewaard wordt tusschen verbruik en toevoer en of er 

 uitputting te duchten zij, door het wegvoeren van den oogst of door 

 hetgeen de waterstroomen naar zee brengen, die zal niet voorbij zien 

 dat door de dierlijke bewoners ook nog dierlijke stofi'en uit de zee op 

 het land worden overgebragt. — Bovendien zullen ook nog door de 

 vcrweêring van plutonische en vulkanische gesteenten, phosphor- en 

 zwavelzuur in kleine hoeveelheid geleverd worden *). 



*) Ilct is er nog verre af', bij !iet gemis vaii chcmi-ch-miueralogische ken- 

 nis van de plutonische en vuUvanische gesteenten van Sumatra, en van de 

 zamenstelling van zijne bouwgronden, aan eene landbouwkundige bodein- 

 Icer te kunnen denken. Algemeen echter is sedert lang reeds de uitstekende 

 vruchtbaarheid van dergelijke boderasoortcn door de ervaring erkend. Le- 

 zenswaard is hierover de redevoering van keinwardt, over da natuurlijke, 

 vruclithaarkeid van dan grond der Oost-Indische eilanden, voor(d van het eiland 

 Javo, en over de waarschijrdijke oorzaken daarvan (vergcl. zijne Reis naar 



