— 4-3 — 



uit dien hoofde zeer te betreuren, dat onze kennis dienaangaande 

 nog zoo weinig gevorderd is. Ook het land zelf en zijne bewoners 

 worden met meer juistheid beoordeeld, wanneer wij weten wat het 

 land voortbrengen kan, en hoe het voortgebragte den bewoners tot 

 nut strekt. — Daar waar de landbouw reeds eenigermate uitgebreid 

 is, verkrijgt niet alleen het land eene andere physiognomie, maar 

 de geheele toestand wordt door de veranderingen die de kuituur 

 aanbrengt, gewijzigd en eindelijk gaat de wilde aan zich zelve ge- 

 laten natuur, het Eden van den botanist, in de magt der menschen 

 over en onze nakomelingen zullen zich geene voorstelling meer 

 kunnen maken van een over de aarde heerschend plantenrijk, dat 

 nog vrij was van de vervormende hand des menschen. Dien maag- 

 delijken toestand zien wij nog in zijne volle kracht op de meeste 

 eilanden van den schoonen Indischen Archipel. Zoo is het ook nog 

 voor een groot deel op Sumatra, waar de mensch te midden der 

 schoonste en rijkste natuur geplaatst, bij weinig behoefte, met 

 den minsten arbeid in zijn onderhoud voorzien kan. Die eenvou- 

 dige en gemakkelijke landbouw, die slechts de vervulling der eigen 

 behoefte bedoelt, is dus ook op vele plaatsen de eenige, terwijl de 

 verbouwing van voortbrengselen die aan den handel naar buiten 

 verstrekt worden, nog geeuzius algemeen is. Alleen wat de natuur 

 van zelve voortbrengt en wat de vreemdeling begeert, wordt verza- 

 meld en verkocht of verruild om aan eene kleine weelde te kunnen vol- 

 doen, die toch nergens in de mensch elijke zamenleving ontbreekt. — 

 Een andere toestand treedt in, wanneer de winstzoekende Euro- 

 peaan zich komt vestigen, om aan den kolonialen landbouw eene al 

 toenemende uitbreiding te geven. In dit opzigt staat Sumatra nog 

 in hooge mate bij Java terug, maar het bevindt zich reeds in een 

 tijdperk van overgang en in de westelijke provinciën van Benkoe- 

 len en Padang, in Lampong ten zuiden en de vruchtbare oostelijke 

 gewesten van Palembang, zag men in den jongsten tijd het voort- 

 brengen van producten voor de europesche markt in snelle ontwik- 

 keling vooruitgaan. — Geen deel welligt van den geheelen Archi- 

 pel verdient daarom meer de aandacht der wetenschap en vereischt 

 meerder zorgen van de zijde van het staatsgezag, om aan den was- 

 senden vooruitgang de juiste rigting te geven. 



