— 60 — 



en omstreeks 2 maaudeu later wordt geoogst. Sawahs wordeu ieder 

 jaar op uieuw iu kuituur gebragt en behoeven geenen braaktijd. — 

 De opbrengst is 50-voudig, die van de Ladangs ook hier minder, 

 30 — 40-voudig. 



2. Mais of Bjagoeng bekleedt in deze gewesten naast de rijst eene 

 uiet onbelangrijke plaats en wordt na den rijstoogst op de Ladangs 

 geplant, rijpt binnen 5 — 6 maanden en levert eene 300-voudige, iu 

 vruchtbare oorden 400 — 500-voudige opbrengst. Over het geheel 

 wordt de Djagoenr/ meer in de bergstreken verbouwd. Men eet of de 

 klossen, gekookt of geroost, of grof gestampt en als rijst gekookt, 

 enkel of met deze vermengd. Twee klossen worden in Augkola met 

 1 duit betaald. De Bjagoeng staat overigens in de schatting uiet ge- 

 lijk met de rijst, dient meer voor de arme bevolking, ook tot voed- 

 sel voor varkens en gevogelte, en over het geheel vindt men dit ge- 

 was vooral in streken waar de Sawahbouw beperkt is. 



3. Gadoeng {Batatas edulis) tiert het best op losse zandgronden ; 

 de wortelknolleu hebben gemiddeld de grootte van eenen aardappel, 

 langwerpig, onregelmatig en gedraaid van gedaante; zij wordeu in 

 water gekookt, met een weinig zout gegeten, en vooral in de lager 

 gelegen gewesten aangetroffen. 



4. Soorten van Bioscorea, B. inphylla [Obi-Obi mal.) en B. 

 alata {Jam-Jam mal.) komen in de Bataklanden zeldzaam voor. De 

 laatste levert verreweg de grootste knollen. 



5. Talas (jav.) of Kaïadl (mal.) (Colocasia antiquormn), die 

 overigens minder algemeen voorkomt, levert insgelijks eetbare wor- 

 telknolleu van aanzienlijke grootte, meelrijk, maar niet van zoo 

 goeden smaak als de Gadoeng. 



6. Aardappelen {Kentang of Oehi wolanda) en wjen {lawang\ 

 leerden de inlanders eerst in nieuwer tijd van de Europeanen ken- 

 nen, maar kweeken daarvan thans reeds zoo veel, dat zij daarvan 

 naar Tapanoeli verkoopeu. 



7. LasioJc [bat.) ; {Lombok, jav., tjaleJc, mal.), de spaansche peper 

 of soorten van Capsicum, dient als toevoegsel bij rijst. — De eigen- 

 lijke peper (Piper nigrum) wordt in de Bataklanden bijkans uiet 

 gekweekt. 



8. Komkommers, {Timoen), en Saiiwaigka {CucurbUa CltruUns) 

 komen zeldzaam voor. 



