— 68 — 



ven het vlak der zee, doch het meest aan de in zee dalende berg- 

 hellingen. Men zegt dat hij ook op het eiland Marsala, in de 

 baai van Tapanoeli, veel voorkomt." — De bloeitijd M'as in het 

 laatst van Januarij juist geëindigd. — Dat overigens deze boom 

 ook buiten deze bepaalde grenzen kan groeijeu en dus aanplautin- 

 gen over het geheel zeer mogelijk te achten zijn, blijkt uit de om- 

 standigheid, dat de te Padang in den tuin van den Heer van der 

 LINDEN geplaatste boom zeer goed groeit, even als die, welke naar 

 den tuin te Buiteuzorg werden overgebragt. 



De kamferboom behoort tot de grootste boomen; jlnghuiin ge- 

 waagt van wel 200' hooge; de stam bereikt eene lengte van 100 — 

 130', aan de basis 7 — 10' middellijn (marsden vermeldt 15' om- 

 trek), hooger 5 — 8'; de kroon 50 — 70'"'^). Het is natuurlijk, dat 

 er een aanzienlijk tal van jaren zal vereischt worden om die ont- 

 wikkeling te erlangen (men spreekt van 2 eeuwen), en daar eerst 

 de oude boomen kamfer leveren, is die omstandigheid een belang- 

 rijk punt in het vraagstuk van het behoud en de uitbreiding door 

 aauplautiug van dit kostbaar voortbrengsel. 



Behalve kamfer bevatten de stammen de kamferolie, (de grond- 

 stof door wier oxydatie de kristallij ne kamfer ontstaat), geelach- 

 tig van kleur, en met eenen reuk naar kamfer en terpentijn, die 

 men bij het inzamelen der kamfer verkrijgt en ook uit den levenden 

 boom met bamboespijpjes aftapt, en die de inlanders Minjak 

 ka po er (d. i. kamferolie), ook zeer eigenaardig jonge kamfer, 

 kap o er moe da noemen. Natuurlijk heeft dit aftappen een scha- 

 delijken invloed op de kamfervorming, en bovendien heeft de olie 

 zelve weinig waarde. Volgens de stuers kost de fleschy2, — . 



Alle schrijvers stemmen er in overeen, dat het gehalte aan kam- 

 fer in de stammen zeer ongelijk is. Aan marsden had men mede- 

 gedeeld, dat naauwelijks -^^^ der gevelde boomen kamfer of olie be- 



*) MoTLEY, die in uieuweren tijd dlj gewesten onderzocht, geeft de na- 

 volgende afmetingen op, waarbij ook de eigenaardige plaatvormige uitzet- 

 tingen aan het benedcngedeelte der stammen, die ook bij andere tropische 

 boomen voorkomen, in aanmerking zijn genomen. Hoogte van den stam tot 

 aan het einde der plaatvormige uitzettingen 25', omtrek van dit gedeelte 

 rondom die uitzettingen 333', middellijn van den stam 8', hoogte tot aan 

 de eerste takken 92', hoogte van den wortel af tot aan de bovenste takken 

 130'. Hij liet eenen boom vellen, die 152' hoogte had. 



