— 76 — 



die de vezelen bevat, zich van zelveu afscheidt, die zich dan ligt in 

 draden laat splijten. Anderen nemen de groene stengels, schrappen 

 er de groene uitwendige schorslaag af tot op den witten bast, die dan 

 tot dunne draden gespleten wordt. — Te Makasser wordt het kle- 

 verige sap ook tot kleefstof voor de ligtere soorten van pijlgift ge- 

 bruikt. — Te Moeara-Euim in het palerabangsche leerde teysmann 

 eene betere bewerking kennen : De stokken worden gesneden wan- 

 neer zij 6 voeten lengte bereikt hebbeu en van de bladen en den 

 top ontdaan. De opperhuid wordt met een scherp stukje bast van 

 de kokosnoot afgeschild en de stok, met de nog daarop vastzit- 

 tende vezelstof, een dag in de zon geplaatst, en des nachts'onder dak 

 opgehangen. Den volgenden dag neemt men de vezelstof van den 

 stengel, doordien men haar aan het benedeneinde, door het breken 

 der punt, vrij maakt, de einden om den vinger slaat, en nu lang- 

 zaam aftrekt, en telkens om de hand windt. De einden worden nu 

 geknoopt, opdat ze niet verwarren, en zoo wordt de stof verder 

 onder dak gedroogd, waarna zij tot het vervoeren geschikt is. Men 

 maakt er echter meestal zeilgaren van, waaromtrent teysmann in 

 zijne Reis door Pahmbang eene breedvoerige beschrijving heeft 

 medegedeeld. — In nieuwer tijd werd in Europa de aandacht meer 

 en meer op deze vezelstof gevestigd en verkreeg in Engeland en 

 ook hier te lande eene plaats in de industrie, ojider den naam van 

 Ramé-vlas (of chineesch gray, ,in Engeland). 



Overigens worden nog andere soorten van Urticeën tot dit doel 

 gebruikt en teysmann gewaagt ook van eene mindere soort van 

 Rameh, Gohni genoemd, die van eene verscheidenheid van deze 

 plant verkregen wordt, maar minder duurzaam is *). 



Ko^j [Coffea arabïcd). 



Het is algemeen bekend, dat de koffljkultuur op Sumatra in de 

 laatste jaren, ook wat de deugdelijkheid van het product betreft, 



*) De Jute of het Jutc-vlas, Silangkaug vml , de vezels van Corcho- 

 riis capsularis, die op Sixmatra in het wild voorkomt, wordt naar het schijnt 

 niet verbonwd. Het is bekend dat van die vezelstof, waarvan ook de koffij- 

 zakken op Java vervaardigd worden, van Bengalen jaarlijks ontzettende 

 hoeveelheden worden uitgevoerd, ook naar Java. 



