— 77 — 



belangrijke vorderingen gemaakt heeft. Tegenover den achteruitgang 

 dier belangrijke kuituur op Java, verdient zij te meer de aandacht, 

 daar wij hier tevens een krachtig middel erkennen tot verdere 

 maatschappelijke ontwikkeling van Sumatra. Bij de uitbreiding 

 der kult uur zal het van groot gewigt zijn, op de goede keuze 

 der gronden toe te zien. Volgens teysmann^s opmerking schijnt 

 dit niet altoos het geval te zijn. Te Boekit Silit, in het weste- 

 lijk gedeelte, omstreeks 4000' boven de zee gelegen, groeit de 

 koffij nog weelderig, doch geeft reeds minder vruchten dan in min- 

 der hüoge strekeu (de thermometer daalde er des morgens G uur 

 tot IQ".7). Hier bevestigt zich dus ook de regel dat de bergvegetatie 

 op Sumatra lager afdaalt dan op Java en zullen de koffijaanplan- 

 tingen op mindere berghoogte dan op Java moeten geschieden. Te 

 Padang Siboesoek gioeijen de koffijboomen bijzonder goed (de ther- 

 mometer teekende des morgens 6 uur 23°.3). Op den weg naar Pa- 

 lembajan zag hij verre beueden 2500' aan de hellingen der bergen, 

 de koffijtuineu eindigen. Nabij Kota-Nopan en Penjaboeugan lig- 

 gen de kofïijtuinen in de vallei, met rijstvelden ^^). 



Bijzonder geschikt schijnt de bodem in Palerabang voor den koffij- 

 boom te zijn. In de nabijheid van Moeara Euim zag teysmann se- 

 dert een twintigtal jaren geplante en weder verlatene koffijtuineu, 

 die even weelderig stonden, alsof ze onderhouden werden, niettegen- 

 staande zij zoowel door de afgevallene en ontkiemde vruchten als 



*) Opmerkelijk is de mcdcdocling van motley, dat in liet noorden, langs 

 de rivier Chenakar alom koffij geplant wordt, niet Avegens de vrucht, maar 

 om van de bladen thee te bereiden {Keiu-Gard. Miscell. n. 73, hl. 41). Men 

 roost de bladen van de jonge takken boven het vuur, waarna zij met de 

 hand tot poeder gewreven en dan als thee getrokken worden, die volgens 

 MOTLET met groene thee eenige overeenkomst heeft. — Ook in de padang- 

 sche bovenlanden zag teysmakn een soortgelijk gebruik van de bladen ma- 

 ken. — Uit het oogpunt van de gescliiedenis der verspreiding van de kofllj, 

 ware het belangrijk het tijdstip te kennen wanneer die het eerst in Sumatra 

 is ingevoerd. Is zij werkelijk het eerst van Java, waarheen zij uit Arabie 

 in de 17^ eeuw gebragt werd, ingevoerd? — Let men op de zoo algemeenc 

 verspreiding over het geheele eiland en op het gebruik tot theeaftrcksel 

 ook in die provinciën die geene of weinig aanraking met de Europeanen 

 hadden, dan dringt zich de gedachte aan eene vroegere invoering op, die 

 met het oog op den handel die in vroeger tijdvakken tusschen de meer 

 westelijke deelen van Azië en Sumatra schijnt te hebben plaats gehad, niet 

 onmogelijk te achten is. 



