^ 87 — 



breekt, de hars van dezen boom, dien hij Agathh loraniliifolia 

 noemt, in bladen gewikkeld, als kaarsen gebrand wordt. — De Da- 

 mar-hars werd reeds in de vorige eeuw veel naar Bengalen uitge- 

 voerd, en heeft dit ook thans nog jaarlijks plaats. Alleen valt op 

 merken, dat de harssen die de handel onder den algemeenen naam 

 van Damar van Sumatra zamenvat, ook nog van andere gewassen 

 afkomstig zullen zijn. — De uitvoer van Damar te Padang be- 

 droeg in de laatste vier jaren: 



1856 1857 1858 1859 



55 21 270 54 pikoel. 



"%. Kajoe toesaiii der Bataks, eene ware Den, T'mm sumatra- 

 ^(7 door JUNGHUHN, later P.MerJcusii genoemd, is reeds boven als 

 een merkwaardig verschijnsel op het gebied der Plantengeogra- 

 phie vermeld. Zij groeit in Noord -Sumatra^ verschijnt reeds even 

 boven Sipirok, maar bewoont altoos de hoogere streken tusschen 

 3000' — 4500'. De Bataks kennen dezen boom onder den naam 

 van Toesam, met welken naam de Chinezen hunne Ouninghamia 

 s'mensis, insgelijks eene Conifere, bestempelen. — Junghuhn zag 

 hem het eerst te Warseh, waar de bewoners het zeer harsrijke hout, 

 dat als met olie doortrokken is en eenen sterkeu terpeutijnreuk 

 bezit, in plaats van Damar tot verlichting branden; dan te Dol o k 

 Soewanoe, 1° 52' N.Br., en op de bergruggen Nadjoekang 

 en Hoeroen g, 3500'; ook op de gebergten nabij Band ar 

 N a t a r ontmoet men zoodanige sumatraansche dennenbosschen. — 

 Hunne zuidelijke grens is het gebergte, dat de noordelijke helft van 

 het plateau Sipirok oostwaarts begrenst; naar het Z.0. ontbreken 

 zij *).— De boom heeft eene pyramidale gedaante, rank, 100 voet 

 hoog, met eenen 2 — 3 voet dikken stam. 



Dipterocarpeën. Onderscheidene soorten van deze groote en 

 schoone boomen, die in de padangsche bovenlanden, in de binnen- 

 landen van Palembang, in Lampong en op Baugka in groot getal 

 in de wouden worden gevonden, leveren Damar; allen zijn hars- 



*) JüKGUüHN stelt de gemidilelde temperatuur in die gewesten op; 

 3000' op 21°.3 

 3740' „ 20". 

 4500' ,, 19°. 



