17 



probija stienu tiela ili kožu (iznimkom su samo neki duboko 

 morski Trpovi), već slobodno visi u tjelesnoj šupljini, ipak se 

 svršava sa okrugljastom ili produljenom nabreklinom, t. zv. nu- 

 tarnjom madrepornompločom. Vodu prima vapneni kanal 

 iz tjelesne šupljine. Kod Trpova, koji imadu štitasta pipala (kamo 

 spada n. pr. i naš najobičniji oblik u Jadranskom moru, Holo- 

 thuria tiibulosa, su cievčice, koje ulaze u pipala providjene am- 

 pulama kao i ambulakralne nožice. Radiami kanali razgranjuju 

 se i kod Trpova u ambulakralne nožice, samo da potonje 

 kod ove grupe životinja ne probijaju kožu, koja dakle tuj nije 

 proluknjana, već svaku takovu nožica prevlaci protanjeni nastavak 

 kože kao što prst od rukavice sam prst prevlaci. Nu kod malo 

 samo Trpova je tielo pravilno cilindrično, ili bolje petosrho, jer 

 se u 5 jednako razmaknutim produljenim crtama nalaze ambu- 

 lakralne nožice — n. pr. Cucumaria. Kod mnogih se usljed toga 

 što životinja leži uviek na stanovitoj strani tiela, razvija posebna 

 trbušna strana, a ambulakralne nožice te strane zadobivaju i 

 malo drugi oblik od onih gornje sti-ane, koja po tom dobiva ka- 

 rakter ledjiju. Ambulakralne nožice trbušne strane su tad više 

 produljene, tanje i na vršku sisalom providjene, dočim one na 

 ledjiju ostaju kratke, čunjkaste, te se pretvaraju u ambula- 

 kralne papile. Osim toga nisu ambulakralne nožice u obće 

 uviek pravilno poredane u 5 redova, već su često raštrkane je- 

 dnako po čitavom tielu. Sada dakle razumijemo odakle potiče onaj 

 krastavi izgled, kakovog motrimo n. pr. kod obične Holothurije. 

 One bradavke su bradavkasti nastavci kože preko ambulakralnih 

 nožica, i to na ledjima kratke, jednostavno zašiljene, a na trbuhu 

 nješto dulje i na kraju sisatima providjene. Na ledjima dakako 

 ne služe za prisisanje i po tom za hodanje, u tu svrhu služe 

 samo one na trbuhu. Kod Trpova, kod kojih se je stalna strana 

 tiela pretvorila u t. zv. trbušnu stranu, a druga u ledja, namje- 

 šteni su radiami kanali uviek tako, da jedan pada upravo u sre- 

 dišnju (medianu) crtu, a dva do njega (slieva i desnai takodjer 

 još sačinjavaju trbušnu stranu. Pošto ovako 3 ambulakra sači- 

 njavaju trbušnu stranu, zove se ista takodjer tropuće ili tri- 

 vi um, a ona dva preostala ambulakra, po kojima ne hoda i koji 

 su smješteni na ledjima (slieva i desna od prazne mediane crte), 

 sačinjavaju dvopuće, bivi um. Uz to je i trbušna strana često 

 još i drugačije bojadisana, obično nješto svjetlija. Još dalje se 



2 



