33 



Opisavši tako vanjski oblik Puža i njegove karakterističke 

 dielove, možemo sada preći k opisu nutarnje organizacije. Usta, 

 koja su uviek sprieda na glavi, omedjena su mesnatim ustnicama, 

 a vode najprije u muskuloznu ustnu šupljinu. Na gornjoj su 

 strani te šupljine čeljusti u spodobi srpaste chitinosne ploče, ili 

 dviju ploča, ili jedne srednje i dviju postranih. Dolnja strana 

 ustne šupljine nije nikada providjena čeljustima. Na dnu je ustne 

 šupljine muskulozni jastučić, koji je na svojoj gornjoj, zaobljenoj 

 i produljenoj površini obložen chitinoznom opnom, na kojoj su 

 pravilno u redovima poredani, izvanredno sitni i karakterističnog 

 oblika zubići, kojih može biti i više tisuća. To je t. zv. radula 

 ili jezik od Puža. Kod žderanja bude jezik sa radulom napred 

 i natrag pomican, pri čemu se prednji redovi zubića iztroše i 

 budu sa sliedećim zamienjeni. Stražnji odsjek radule nalazi se 

 straga, daleko izpod onog mjesta, gdje prelazi ustna šupljina u 

 jednjak, u posebnom jezičnom toku, gdje se uviek na novo re- 

 dovi od zubića stvaraju. Vrlo malo ima Puževa, kojim manj- 

 kaju posve čeljusti i radula. Na ustnu šupljinu dolazi jednjak, 

 isti se kod nekih Puževa raširuje u gušu kao kod Ptica. Iza 

 toga sliedi želudac, koji može biti kadikad providjen vapnenim 

 ih rožnatim pločama (BulUdae, Aplysia, Cyclostoma). Cri evo 

 je obično dulje od tiela i usljed toga zavinuto ; u obće je kod 

 mesožderih Puževa kraće, a kod biljožderih dulje. AU ono se 

 uviek konačno zakrene napried, gdje mu otvor iztiče redovito na 

 desnoj strani u plaštovoj šupljini. U ustnu šupljinu izlievaju svoje 

 sokove redovito žliezde slinovnice. koje su u jednom, redje 

 u dva para, a drže se postrance od jednjaka, te dopiru kadšto 

 i do želudca. Jetra su uviek dobro razvijena, te zapremaju stražnji 

 kraj utrobne kesice, te su po tom kod spiralno zavinutih Puževa 

 u gornjim zavojima kod vrška ljušture (apex). Ona omataju 

 crievo, te utiču kroz više otvora u želudac ili crievo. 



Svi morski Puževi dišu na škrge, samo vrlo malo ih ima, 

 koji dišu kroz kožu. Škrge su kod nekih jednostavni ili razgra- 

 njeni nastavci kože na ledjima, ili još češće češljaste ili perasto 

 razgranjene krpe, smještene u plaštovoj šupljini, koja po tom i 

 ovdje postaje škržnom šupljinom. Riedko kada su škrge sime- 

 trično poredane na obim stranama tiela, već su redovito asime- 

 tričke, usljed toga što je lieva škrga iU manja, ili posve zakržljala, 

 a desna se tad pomakne manje više prema lievoj strani. Gdje je 



3 



