52 



nutarnja koža, koja oblaže stienu jednjaka i prednjeg žvakajućeg 

 želudca, bude kod presvlačenja takodjer odbačena. U prednjoj 

 stieni žvakajućeg želuca nalaze se kod desetonogih Raka dva 

 okrugljasta vapnena kamenčića, to su t. zv. račje oči. Ovi se 

 kod potočnog Raka razvijaju u ljetu, a najveći budu pod konac 

 ljeta pred presvlačenjem. Kod presvlačenja dopru u žvakajući 

 želudac, tu budu sdrobljeni, na to rastopljeni i resorbirani. Vrlo 

 vjerojatno podaju oni vapneni materijal, koji iza presvlačenja onu 

 na novo izlučenu ljušturu konsolidira. Koža valjda već pod starom 

 Ijušturum, kad se je od nje odielila, izlučuje novu još mekanu. 

 Kad na to Rak staru ostavlja, razširi svoje stisnuto tielo; koža 

 se izgladi i napne, i evo ga momentano većim. Nu sada je za 

 prvi čas još mekan i pogibeljima izvrgnut, te se usljed toga in- 

 stinktivno krije tako dugo, dok mu nova ljuštura, upiv vapnene 

 soli, potičuće od raztopljenih račji očiju, na novo ne otvrdne. 



Promotrimo sada još pojedine veće i običnije oblike Raka 

 i njihov način života. Jastog, na koliko ga promatraše u akva- 

 riju, je plaha, nepovjerljiva i samotna životinja; kopa si rado 

 luknje, da se u njima krije, ili barem da si hranu sakriva. Su- 

 kobiv se sa drugovima, žestoko se bije svojim jakim štipalima, 

 pri čemu obično koji od njih nastrada, izgubiv ili uziku, ili nogu, 

 ili što drugoga, što mu medjutim poslije opet naraste. 



U predielu Sredozemnog mora svakako je običniji od Ja- 

 stoga drugi jedan, takodjer orijaški Rak, a to je Prug (Lan- 

 guste, Palinuriis vulgaris). Ovoga spominje već Aristotel pod 

 imenom Karahos. Prug se na prvi pogled razlikuje od Jastoga, 

 pošto je u njega glavogrud bodljama providjena, uzike vanjske 

 mnogo su veće, a manjkaju mu štipala. U načinu života su do- 

 nekle slični, samo da je Prug družtveniji, živahniji i više miro- 

 ljubiv; puža rado i sa velikom vještinom po kamenju i rado se 

 približuje Školjkama, koje vrlo vješto sa svojim jakim kukama 

 od prednjih nogu otvara i ždere. 



Njegov rodjak je Kuka {Scyìlarus latus), vrlo trom i ne- 

 sgrapan svat, koji veći dio svoga života sprovadja mirno sjedeći 

 u kutu. Njegovo je nespretno tielo pokriveno obično muljem i 

 morskim biljem, usljed cesa se kod svoje nepomičnosti pričinja 

 kamenom. Za obranu mu služe vanjske uzike, pretvorene u ši- 

 roke lopate, kojima uviek i hranu kod žderanja pokriva. Manji 



