alleen rechts). Dit hangt ongetwijfeld samen met de laterale uit- 

 breiding van het fronto-parietale, dat nu en dan tot voorbij de 

 opening voor den N. IV reikt en een foramen voor deze zenuw 

 moet openlaten. 



Door Drüner (1900) werd voor Salamandra maculosa en voor 

 Triton taeniatus (somtijds) aangegeven, dat de N. IV het pa- 

 rietale doorboort. Coghill (1902) vond hetzelfd: bij Amblystoma 

 tigrinum en Gaupp (191 Ij trof het behalve bij Triton taeniatus 

 ook bij Spelerpes bilineatus en Desmognathus fuscus aan. Bij 

 Triton e.a. loopt de zenuw soms in den naad tusschen parietale 

 en orbitosphenoïd, soms ook wordt het parietale doorboord. 



Dezen wisselenden loop \'an den N. IV bij Urodelen schrijft 

 Gaupp toe aan de geringe ontwikkeling van het primordiaalcra- 

 nium bij deze groep, die tengevolge heeft, dat het dekbeen sterk 

 ontwikkeld is en een groot aandeel aan de vorming van den 

 schedelzijwand heeft. Zoo zegt hij pg. 406; „In dieser Hinsicht 

 haben die Anuren ein primitiveres Verhalten bewahrt; bei ihnen 

 ist die primordiale Schadelseitenwand vollstandiger, und so tritt 

 dann bei ihnen (Rana, Bombinator, Pelobates, Alytes), der Trochle- 

 aris durch ein kleines, selbststandiges Foramen in dieser Schadel- 

 seitenwand, damit an das Verhalten bei Selachiern und Knorpel- 

 ganoïden erinnerend." 



Alytes doet ons zien, dat, zooals reeds meer gebleken is, inder- 

 daad ook in dit opzicht geen scherpe grens tusschen Urodelen en 

 Anuren te trekken valt. Terwijl men hier bij Alytes een zeer goed 

 ontwikkelden schedelzijwand met een foramen vindt, treft men 

 somtijds bovendien nog een doorboord fronto-parietale aan. 

 Een zelfstandig foramen in den schedelzijwand schijnt ook bij 

 Urodelen somtijds voor te komen, gelijk Osawa (1902) voor Cryp- 

 tobranchus japonicus aangeeft. 



De verklaring van Gaupp omtrent het ontstaan van het foramen 

 in het parietale is in dien vorm dus niet wel houdbaar. Immers 

 Alytes doet zien, dat het parietale zich wel degelijk ventrolate- 

 raal kan uitbreiden, ondanks een goed ontwikkelden, kraakbeeni- 

 gen zijwand. De geringe ontwikkeling van dezen wand bij Uro- 

 delen kan dus niet de eenige oorzaak zijn. Bovendien geeft Siredon, 

 (zie Gaupp, 1911, pag. 406, fig. 4) een duidelijk voorbeeld, lioe 



101 



