vorige onderzoekers omtrent hen hebben medegedeeld. Bürscnu onderzocht de Pilidium- 
larve (eene andere Nemertinen-species dus dan de onze), en acht het waarschijnlijk dat 
aldaar de zijde-organen (achterste hersenlobben) als epiblastische instulpingen ontstaan. Ver- 
der vermeldt hij de aanwezigheid van twee uitstulpingen aan den oesophagus; een ver- 
schijnsel geheel verschillend van het hierboven beschrevene. Toch komt een gelijksoortig 
verschijnsel, als Bürscnrr hier bij de Pilidium-larve waarnam, ook bij onzen Lineus voor, en 
wel in eene latere phase van de ontwikkeling, dan die ons thans bezig houdt. Wij komen 
dus hieronder nog nader op dit verschijnsel terug. 
Merscanikorr, die ook Pilidtum-larven onderzocht, beschouwt de zijde-organen als 
uitstulpingen van den oesophagus. BARROIS geeft eene uitvoerige beschrijving, en wel in 
het hierboven reeds aangehaalde onderzoek omtrent de ontwikkelingsgeschiedenis van 
dezelfde species die ook ons bezighoudt (21), van het ontstaan dezer twee zijdelingsche instul- 
pingen wit den oesophagus, met welke zij nog gedurende eenigen tijd in zamenhang blijven 
door eene eigenaardige steel, die in zijne figuren is afgebeeld en eerst later verdwijnt, 
nadat de verbinding met den oesophagus geheel is opgegeven. BARROIS vermeldt, dat deze 
uitstulpingen tot de zijde-organen worden. 
Het is een belangrijk verschil tusschen onze hierboven vermelde uitkomsten en die 
van BARROIS, dat deze geleerde evenals MetscaNikorr den oesophagus als den bodem be- 
schouwt, waaruit deze uitstulpingen te voorschijn komen. Ook zijne beschouwingen omtrent 
den blijvenden samenhang tusschen oesophagus en zijde-organen zijn niet met de werkelijk- 
heid in overeenstemming. Immers wij hebben hierboven reeds gezien hoe de verplaatsing 
der afgesnoerde instulpingen en hare definitieve vergroeiing met het epiblast, reeds in zeer 
vroege ontwikkelingsstadiën plaats vindt, en dat in die stadiën op werkelijke doorsneden 
van zoodanig verband met den oesophagus niets bemerkt wordt. 
D. Het hypoblast vóór de afstrooping der primaire larvenhuid. 
Hoewel in de voorafgaande bladzijden reeds meermalen van het hypoblast en van 
enkele zijner derivaten sprake was, moeten wij thans van de verschillende ontwikkelings- 
phases van dit celblad een samenhangend overzicht geven. 
Wij zagen hoe in den aanvang de wijde gastrula-mond zich tot een engeren blasto- 
porus vernauwt en bemerkten, dat reeds in dat vroege ontwikkelingsstadium, op gunstig 
gelegen doorsneden (fig. 7), eene meer eenzijdige ontwikkeling van de holte van het archen- 
teron de eerste aanduiding is van de bilaterale symmetrie, die in ieder volgend stadium 
scherper op den voorgrond treedt en zich in het epiblast door het ontstaan der parige 
schijven van secundair epiblast gelijktijdig openbaart. De hypoblast-cellen zijn aanvankelijk 
allen boog en fleschvormig, en tevens van groote kernen met duidelijken nucleolus voorzien. 
Daarnaast bevatten die cellen in vele gevallen kleinere lichamen, die ik geneigd ben even- 
eens als kernzelfstandigheid aan te zien, die tegenover kleurstoffen dezelfde reactie vertoonen 
en waarvan in fig. 11 een reeks is afgebeeld, waarbij de meest linksche een meer normale 
kern doeh met meerdere nuecleoli voorzien, voorstelt. Ook thans weder moet ik de cyto- 
