15 
logische vraagpunten, die zich hieraan vastknoopen, onbesproken laten en op nieuw er 
mede volstaan van het feit te hebben melding gemaakt. 
Terwijl de woekering in het hypoblast, die tot het ontstaan van mesoblast-cellen ook 
uit dit celblad aanleiding geeft, hierboven reeds in algemeene trekken beschreven is, kan 
ik hier daaraan nog slechts toevoegen, dat inderdaad, zooals de figuren bewijzen, die 
mesoblastvorming niet in een bepaald gedeelte van het hypoblast gelocaliseerd is. Fig. 10 
stelt een zeer dunne doorsnede voor, slechts een enkele cellaag werd getroffen, zooals 
vooral uit het epiblast blijkt. Niettemin is in deze doorsnede een groote ophooping van 
kernen in het hypoblast waarneembaar en terwijl dit gedeeltelijk zou kunnen worden 
toegeschreven aan de mogelijkheid, dat meerdere lagen hypoblast-cellen gelijktijdig getroften 
werden, schijnt het mij toch evenzeer te bewijzen hoe krachtige kernvermenigvuldiging in 
het hypoblast voorafgaat aan en samenvalt met de vorming der hypoblastische mesoblast- 
cellen. In fig. 17 en 18, die twee opeenvolgende doorsneden voorstellen, is de loslating 
van mesoblast-cellen uit het hypoblast te vervolgen: wat in 17 nog samenhing, blijkt in 
18 toch reeds gedeeltelijk losgelaten te hebben. Het is echter begrijpelijk, dat het feitelijke 
uittreden, op doorsneden altijd moeilijk aan te treffen en nog moeilijker weer te geven zal 
zijn. Fig. 24 en 25 geven te dezen aanzien nog eenig nader denkbeeld van dit afsplijtings- 
proees in de beide kiembladen. 
Wij komen thans tot de bespreking van een verschijnsel, waarvan de interpretatie 
mij groote moeielijkheden heeft opgeleverd. Terwijl toch in den beginne de communicatie 
van het archenteron met de buitenwereld door middel van den blastoporus steeds onloochen- 
baar duidelijk is, vind ik zonder uitzondering in latere stadiën de holte (A) in dat gedeelte 
van den darm, dat zich achterwaarts in het rompgedeelte begint uit te strekken, naar 
voren blind gesloten en daarvóór, maar nooit daarmede in communicatie, eene voorste 
darmholte, die in de verschillende figuren met a is aangegeven Deze ruimte is nauw en 
door vergelijking van doorsneden, als o. a. in fig. 23 en 30 zijn afgebeeld, blijkt het, dat 
deze holte reeds in een betrekkelijk vroeg stadium een afgeplatten vorm bezit en, in plaats 
van den ronden blastoporus, ook uitwendig thans een meer spleetvormige opening (fig. 31 
en 32) daarvoor in de plaats is getreden. Mijn aanvankelijk vermoeden, ter verklaring 
der hier geschetste verhoudingen, was deze, dat de oorspronkelijke blastoporus der figuren 
7,16, 19 en 20 zich sluit en dat daarna het archenteron binnenwaarts geduwd wordt door 
eene epiblastische instulping, die aan een duidelijk stomodaeum het aanzijn geeft, zoodat 
de holte «, waaruit later ook de slokdarm van het volwassen dier te voorschijn komt, als 
zoodanig zou moeten worden opgevat. Deze beschouwing lag nog te eerder voor de hand, 
omdat MerscHnimkorr in zijne beide verhandelingen over Piliditum-ontwikkeling een voorste 
darmgedeelte, dat hij daar heeft aangetroffen en dat in begrenzing en ligging geheel met 
het hier voor Lineus beschrevene overeenkomt, als een zeer bepaald epiblastisch stomo- 
daeum, dat aan den slokdarm het aanzijn geeft, opvat. j 
Verdere nasporingen, waarbij ik over zeer talrijke larven in deze vroege stadiën 
beschikte, noodzaakten mij echter op deze opvatting terug te komen. Vooreerst vond ik 
nooit den blastoporus in loco gesloten: altijd lag het punt waar de communicatie tusschen 
