16 
de aanvankelijke holte A en de latere holte a was afgebroken, verder binnenwaarts. Het 
had er dus meer den schijn van, alsof het archenteron van de stadiën fig. 19 en 20, dat 
allerwege nog door hypoblast-cellen begrensd is, zich in twee deelen splitste en de achterste 
holte daarmede van de buitenwereld afgesloten geraakte. Werkelijk bleek het, toen ik 
meerdere doorsneden aantrof, zooals er een in fig. 8 (met de camera) is afgebeeld, dat eene 
zoodanige lokale vernauwing optreedt en dat het stadium van fig. 8, die van fig. 7 en 9 
op volkomen afdoende wijze aanvult en begrijpelijk maakt. Daarmede was echter tevens 
uitgemaakt dat de cellen die in fig. 9 de holte a begrenzen, niet tot het epi- maar tot het 
hypoblast behooren. Wèl nemen die cellen spoedig een eenigszins gewijzigd karakter aan, 
vergeleken met die welke de holte A begrenzen en zou op dien grond ook aan haren oorsprong 
uit een ander kiemblad wel kunnen gedacht worden, maar in het stadium van fig. 8 zou 
ik toch huiveren aan te nemen, dat de benedenste cellen die daar a helpen begrenzen, 
door instulping van het epiblast naar binnen zijn geschoven. Te minder wordt dit waar- 
schijnlijk, wanneer men bedenkt, dat in dit stadium kop- en buikplaten ook reeds zijn aan- 
gelegd en een blik op fig. 20 zal voldoende zijn om duidelijk te raaken, dat een binnen- 
waartsch opdringen van het oorspronkelijk hypoblast door cellen van het epiblast, na de 
sluiting van den blastoporus, een soort tweede gastrula-instulping dus, zoodanige verschui- 
vingen in het epiblast zou ten gevolge hebben, dat deze zeer spoedig merkbaar zouden 
zijn aan die punten, waar het secundaire epiblast, naast den blastoporus, met het primaire 
samenhangt. Dit nu is miet waarneembaar en wie nog langer wil’ vasthouden aan het 
denkbeeld van de epiblastische natuur der cellen, die de holte a begrenzen, moet zijn 
toevlucht nemen tot de onderstelling, dat aan den rand van den blastoporus voortdurend 
nieuwe epiblast-cellen gevormd worden, die het stomodaeum binnenwaarts verlengen en 
die aldus het verschijnsel te voorschijn roepen, dat dit blindeindigende, voorste darmgedeelte 
in de jongste stadiën (fig. 10) veel korter is dan in de latere (fig. 30 en 94). In elk geval 
moet hij in het stadium van fig. 8 eene binnenwaartsche instulping van epiblast aannemen 
en dat wel terwijl de aanvankelijke blastoporus nog bestaat en deze dan door zoodanige instul- 
ping meer binnenwaarts verplaatst wordt. Mij komt, zooals ik hierboven reeds opmerkte, 
zoodanige verklaring recht gewrongen vóór en ik acht de hypothese veel aannemelijker, die 
in de uitwendige opening, welke toegang geeft tot den darm, ook wanneer zij spleetvormig 
geworden is als in fig. 30—32, nog steeds den oorspronkelijken, dus permanent aanwezigen 
en eindelijk tot mond wordenden blastoporus ziet en die dus de holten A en a als gelijk- 
gerechtigde afstammelingen van het oorspronkelijk archenteron beschouwt, welke echter in het 
stadium van fig. 8 door eene insnoering van elkaar gescheiden raken en daarna ieder haar 
eigen ontwikkelingsweg vervolgen. 
Het zijn thans de verdere lotgevallen van die afdeelingen A en a die nog nader 
moeten geschilderd worden. De eerste levert den rompdarm van de volwassen Nemertine, 
het gedeelte dus waarin de zijdelingsche darmuitstulpingen optreden en dat zich achter in 
het lichaam tot aan den anus uitstrekt; de tweede levert den daarvan ook bij het volwassen 
dier vrij scherp afgescheiden oesophagus of slokdarm, die geen zoodanige uitstulpingeu 
vertoont, met een sterk trilhaarkleed voorzien is en omgeven wordt door het wijde, lacunaire 
