19 
Zoodra de nieuwgevormde oesophagus in verband is getreden met de achterste darm- 
holte A, is het verband van deze holte met de buitenwereld, dat wij in een vroeg ontwik- 
kelingsstadium hebben zien afbreken, op nieuw tot stand gebracht. Uit fig. 81 kan worden 
afgeleid, dat de overgang van het slokdarmepitheel op dat van den darm in dit stadium 
zeer scherp is. Dit laatste wisselt af naarmate men verschillende doorsneden van hetzelfde 
ontwikkelingsstadium onderzoekt en is somtijds hoog (fig. 65), somtijds veel lager (fig. 81); 
somtijds omsluit het een duidelijk lumen, somtijds niet. Uit het laatste geval meen ik 
te moeten afleiden, dat een deel der oorspronkelijke hypoblast-cellen niet altijd overgaat 
in den definitieven darmwand, maar daarbinnen blijft liggen en dan als eerste voedselprop 
door den darm verteerd wordt (fig. 81). 
Over de verdere wijzigingen in dit epithelium valt niet veel te vermelden en kan 
ik met eene verwijzing naar de figuren volstaan. Belangrijk is nog, dat in al deze vroege 
stadiën, zelfs van fig. 81, geen anus door mij werd aangetroffen en dat dwarsdoorsneden 
het bestaan bewijzen (fig. 64—66) van eene dorsomediane, overlangsche, binnenwaartsche 
buiging in dit darmepithelium, ter plaatse waar in het volwassen dier slurpscheede en 
dorsaal bloedvat komen te liggen. 
c. Het mesoblast. 
Omtrent het middelste kiemblad kunnen wij hier ter plaatse kort zijn, nadat wij in 
de vorige paragrafen reeds het eerste ontstaan der zwervende mesoblast-cellen vervolgd en 
hunne uiterlijke kenmerken geschilderd hebben. 
Vrijwordende in het blastocoel, hoopen zij zich spoedig op tegen de binnenzijde 
der secundaire epiblast-schijven, aanvankelijk (fig. 23, 27 en 61) in den vorm van massieve, 
grootkernige cellen, die zich echter gaandeweg meer afplatten en ineengedrongen worden, 
zoodat in de fig. 49—54 het niet altijd gemakkelijk is de grens te vinden tusschen het 
secundaire epiblast en het daar tegenaan liggende mesoblast. In fig. 50 en 51 is dit voor 
de buikplaten nog het scherpst zichtbaar, terwijl het mesoblast, dat zich tegen de rugplaat 
aanlegt, wanneer deze in ontwikkeling verder voortgeschreden is, door andere oorzaken 
nog langer afzonderlijk in het oog valt. Hier bestaat nl. eene zeer duidelijke neiging van 
de mesoblast-cellen, om zich tot een zelfstandig blad van afgeplatte cellen te vereenigen. 
De doorsneden in fig. 29, 30 en 50 afgebeeld, geven daarvan doorslaande bewijzen. En 
in die doorsneden zijn dus de drie primaire celbladen recht scherp van elkander te onder- 
scheiden. In fig. 68 is hetzelfde verschijnsel, zooals het zich in een ander preparaat bij 
nog sterker vergrooting voordoet, nogmaals afgebeeld. Ook hier blijkt het, dat de laatst 
toetredende mesoblast-cellen in dimensies aanvankelijk de oudere overtreffen, die reeds in 
bladvorm bijeengevoegd zijn. Zeer spoedig wordt echter dit verschil in afmetingen uitge- 
wischt. De grootere en sterkere ophooping van mesoblast-cellen in het prostomium, waar 
zij zich tegen de binnenvlakte der samenvloeiende secundaire epiblastplaten van den kop 
aanleggen en den eersten slurpaanleg omgeven, is in de figuren 58, 59 en 60 aangeduid. 
Hoe zij zich daar verder ontwikkelen zal in de volgende paragraaf behandeld worden; het 
