21 
pj 
- 
optreden (fig. 29, 30 en 68), d. i. in de mediane lijn van den rug, den wand van het lichaam 
uit niet meer dan een dubbele laag cellen opgebouwd, waarvan de binnenste overlangsche 
spiervezels begint te ontwikkelen (fig. 64), en het is dus aan geen twijfel onderhevig of deze 
laatste laag cellen is de onmiddellijke voortzetting van het celblad, dat wij in fig. 68 als 
middelste blad tusschen epi- en hypoblast zagen optreden. M. a. w. het gelukt ons in dit 
gedeelte van den lichaamswand, waar het hypoblast, in verband met het optreden van den 
slurp, minder eng tegen dien lichaamswand aansluit, op overtuigende wijze aan te toonen, 
dat het secundaire epiblast nog steeds slechts uit eene enkele laag cellen bestaat en dat de 
laag overlangsche spieren, die ook bij het volwassen dier onmiddelijk op de cellige epidermis 
volgen, het eerste product is dat door het middelste blad, zooals dit uit de samenvloeiing 
van zwervende cellen te voorschijn treedt, gevormd wordt. 
Hebben wij dit aan de rugzijde vastgesteld, dan is het wel aan geen redelijken 
twijfel onderhevig, en zelfs de verhouding onzer doorsneden tegenover kleurstoffen bevestigt 
dit (fig. 66, 69—71), dat ook zijdelings en aan de buikzijde deze zelfde spierlaag op gelijk- 
soortige wijze tot stand komt, d. w. z. al weder teruggebracht kan worden tot de zwervende 
cellen hierboven bedoeld, die in de reeds aangehaalde figuren 23 en 68 in haar eerste samen- 
hang met het secundaire epiblast zijn voorgesteld. 
Van te meer gewicht is deze exacte terugvoering van de vormelementen, die het 
volwassen lichaam opbouwen, op zoodanige, die wij in hun eerste ontstaan in het embryo 
bespieden, omdat uit deze zelfde tweede cellaag, die zich tegen de allerbuitenste aanleot, 
behalve de buitenste overlangsche spieren ook de elementen van het zenuwstelsel te voor- 
schijn komen. En wel zóó, dat in die allereerste periode, wanneer de eerst optrédende 
spiervezels nog weinig talrijk en nauwelijks waarneembaar zijn, de zenuwelementen daar 
waar zij ontstaan zich duidelijk ophoopen en in de eerste plaats laterale, overlangsche 
verdikkingen, de zijdelingsche zenuwstammen doen te voorschijn treden (fig 69). 
Gedurende eene betrekkelijk vrij lange periode van het larvenleven blijft de huid- 
spierzak uit niet meer dan deze twee lagen bestaan en het optreden van de kringspierlaag 
en van de binnenste overlangsche spiervezels geschiedt eerst veel later, lang nadat de 
larve het primaire epiblast, de oorspronkelijke larvenhuid, heeft afgestroopt en zich zelf- 
standig voortbeweegt te midden van de gelei-massa, waarin de eieren gezamenlijk omhuld 
waren en die nu tot voedsel voor de jonge dieren dient. Het behoeft geen betoog, dat 
ook deze beide laatstgenoemde spierlagen alleen uit mesoblast ontstaan. Men vindt nl. 
buiten tegen de cellen van hét hypoblast in stadiën, als bijv. dat van fig. 64, 66,69 en 70 
duidelijk verspreide kernen, ‚die van de zwervende elementen afkomstig zijn en die het 
bedoelde opbouwende materiaal zullen leveren. Vooral springt dit weder in het oog in de 
overlangsche middellijn van den rug (fig. 6%), omdat hier ter plaatse uit deze zelfde cellen, 
behalve de genoemde spierlagen, ook nog de slurpscheede met hare eigene spierelementen 
ontstaan zal. Deze slurpscheede nu vormt zich eveneens eerst laat; lang nadat de slurp 
zich reeds vrijelijk in de dorsomediane ruimte tusschen het hypoblast en den twee cellagen 
dikken huidspierzak heen en weder bewogen heeft (cf. fig. 66 en 81). 
Op deze verschijnselen, die hier slechts ter loops worden aangestipt, komen wij zoo 
