22 
straks uitvoeriger terug. In de eerste plaats moeten wij meer in bijzonderheden de lotge- 
vallen van de eerst gevormde eindproducten der zwervende mesoblast-cellen vervolgen; de 
buitenste overlangsche spieren en het zenuwstelsel. Op één belangrijk feit mogen wij reeds 
in den aanvang nogmaals de aandacht vestigen, het feit nl. dat hier het zenuwstelsel zich 
niet in het secundaire epiblast ontwikkelt, maar uit mesoblastische elementen wordt opge- 
bouwd, die zich terzelfder tijd van de primaire kiembladen hebben afgesplitst, als het 
secundaire epiblast daaruit ontstond. 
Dit feit, dat van overwegend belang is voor de juiste beoordeeling van de verschil- 
lende phases in de ontwikkelingsgeschiedenis van Lineus en van de vergelijkbaarheid dezer 
phasen met die welke bij andere ongewervelde dieren worden aangetroffen, brengt thans 
onze beschouwingen omtrent de verdere vorming van huidspierzak en zenuwstelsel tot een 
betrekkelijk eenvoudig schema terug. Immers door directe waarneming is vastgesteld. dat 
alleen de buitenste cellige huidlaag uit het secundaire epiblast zijn oorsprong neemt 
(fig. 68). Evenzoo, dat wij alle spierlagen en het daarbinnen besloten zenuwstelsel van de 
zwervende cellen moeten afleiden. Wat den slurp betreft, zoo is ook hier het binnenste 
eelbekleedsel onmiddellijk uit het primaire epiblast te voorschijn gekomen en langs den 
voorrand met het secundair epiblast van de beide kopplaten samengegroeid (fig. 55—59), 
terwijl daarentegen de spierlagen van den slurp alweder uit mesoblast-cellen haren oorsprong 
nemen. Ook voor deze bewering leveren de doorsneden recht positieve argumenten, zooals 
uit de doorsneden van fig. 58, 59 en 81 blijkt. 
Omtrent de ontwikkelingswijze van de spierlagen uit de mesoblast-cellen valt op te 
merken, dat in de vroege phase de overgang van meer neutrale embryonale cellen tot 
spiervezels gemakkelijk kan worden gadegeslagen. 
In fig. 64 zijn bij Mes cellen afgebeeld, onmiddellijk grenzende aan het integument 
en waarbij aan de eene zijde recht duidelijk de zich ontwikkelende spiervezels waar- 
neembaar zijn. 
Deze in een laag geplaatste cellen zijn de eerste voorloopers van de uitwendige over- 
langsche spierlaag, onmiddellijk daaronder vindt men de zenuwlaag in haren primitieven 
toestand. Alleen in preparaten als de in fig. 69 en 70 afgebeelde mag men deze met eenige 
meerdere zekerheid met dien naam bestempelen. Het blijft echter steeds min of meer 
onzeker in deze nog ongevormde embryonale elementen zenuwweefsel te herkennen en alleen 
de kennis van het volwassen dier geeft ons tot bovenvermelde interpretatie het recht. 
De vorming van de zenuwstammen en van de buitenste overlangsche spierlaag ge- 
schiedt met volkomen gelijkmatigheid althans in het geheele lichaam achter de kopspleten. 
De vorming van de hersenen en de spierlagen in den kop verdient eene eenigszins 
meer uitvoerige bespreking. Ook deze ontstaan uit mesoblast-cellen, die zich zeer spoedig 
ophoopen tegen de binnenvlakte der daar optredende secundaire epiblast-schij ven (fig. 44, 46, 60) 
en wel op de wijze zooals het hierboven (blz. 19) reeds aangeduid werd. In die celmassa 
differentiëert zich spoedig — al is het aanvankelijk niet van elkaar te onderscheiden — 
spierweefsel en zenuwweefsel. 
Dit laatste is kort daarna zóóver gedifferentiëerd, dat men den eigenaardigen omtrek 
