26 
afgebeeld in fig. 64 en 66, iets latere in fig. 79—81, terwijl fig. 87 aangeeft hoe in den 
kop de slurpscheede reeds vroeg als herkenbaar epithelium, uit mesoblast-cellen ontstaan, 
binnen den ring der hersencommissuur aanwezig is. Het duurt echter nog geruimen 
tijd, eer in de slurpseheede van kop of romp werkelijk spierachtige elementen tot duidelijke 
ontwikkeling zijn gekomen. 
Over den verderen groei van de slurpscheede kunnen wij heenstappen. In het spier- 
weefsel, dat haren wand opbouwt, laten zich nog overlangsche en circulaire lagen van ver- 
schillende dikte herkennen, terwijl aan de binnenvlakte, die naar de holte van de scheede 
is toegekeerd, een epithelium-bekleedsel gevonden wordt (fig. 67). Dit epithelium, zoowel als 
de vrije cellen, die in het vocht van de slurpscheede zwevende worden aangetroffen, is 
evenzeer van veel lateren datum dan de slurp zelve en met het spierweefsel van de scheede 
uit de zwervende mesoblast-cellen gevormd *). 
Ook de differentiatie van verschillende spierlagen in den slurpwand zelf kan ons 
thans slechts in beperkte mate belang inboezemen, het behoort meer tot de verdere wasdoms- 
verschijnselen der jonge Nemertine dan tot de embryologische processen. Afzonderlijke 
vermelding verdient, dat de slurp door krachtige zenuwstammen, die nabij de voorste 
hersencommissuren naar binnen treden en wel ter plaatse waar hij met het spierweefsel 
van den kop samenhangt, geïnnerveerd wordt, en dat, nu de wijze van ontstaan, zoowel 
voor de hersenen als voor den spierachtigen slurpwand door ons vervolgd is, deze innervatie 
blijkbaar op eene eenvoudige wijze kan tot stand komen, daar beide organen gelijktijdig en 
wel uit gelijksoortig materiaal, waarvan de onderlinge samenhang nooit is afgebroken, 
worden opgebouwd. 
Wij hebben nog slechts een enkele opmerking toe te voegen aan onze bespreking 
van het ontstaan der spierlagen van den lichaamswand. Vooreerst verdient het de aan- 
1) Er verdient te dezer plaatse op gewezen te worden, dat deze uitkomsten, voor zoover zij het ontstaan van 
de slurpscheede betreffen, geenerlei onmiddellijken steun schijnen te verschaffen aan de voor twee jaren door mij uit- 
gesproken hypothese (Verh. v. d. Kon. Akad. v. Wet. Amst. dl. XX), die in de slurpscheede eene homologe vor- 
ming met de chorda dorsalis der Vertebraten meent te mogen zien, terwijl de slurp zelve met de hypophysis cerebri 
homoloog zou zijn. Lettende op de verschijnselen bij Amphioxus, zou men geneigd zijn te verwachten, dat, zoo deze 
vergelijking voor zoover het chorda en slurpscheede betreft, opging, ook eene min of meer overeenkomstig vormings- 
proees tusschen deze beide moest kunnen worden aangetoond. M. a. w., wanneer het gebleken ware, dat de slurp- 
seheede der Nemertinen als een dorsomediane afsnoering van het hypoblast tot stand komt, zou deze hypothese daaruit 
een krachtig argument hebben kunnen putten. Dit nu is, zooals wij gezien hebben, niet het geval. Wij moeten 
echter niet vergeten, dat, zoo eene dergelijke bevestiging al blijkt te ontbreken, evenmin de onhoudbaarheid der 
hypothese door ons onderzoek wordt aangetoond. Immers, waar wij de dorsomediaan gelegen slurpscheede uit 
zwervende cellen zagen ontstaan en ons herinneren, dat de zwervende cellen voor een deel uit het hypoblast te voor- 
schijn komen, is het niet onmogelijk, dat latere, nog meer gedetailleerde onderzoekingen zouden kunnen aantoonen, 
dat juist die zwervende cellen, waaruit de slurpscheede ontstaat, alle door het hypoblast en wel ter plaatse, waar 
zij aangewend worden, d. i. dorsomediaan worden afgescheiden. 
En in zoodanig geval — dat door onze uitkomsten geenszins onwaarschijnlijk gemaakt wordt — zou de ver- 
gelijkbaarheid tusschen slurpscheede en chorda dorsalis eene zeer onmiddellijke zijn. 
