27 
dacht, dat overal tusschen de spierbundels bij de volwassen dieren een kernenvoerend 
bindweefsel wordt aangetroffen en dat dit bindweefsel zich binnen de spierlagen, tusschen 
deze en den darmwand, eveneens in doorloopenden samenhang uitbreidt, een samenhang 
die alleen verbroken wordt door de holten van het bloedvaatstelsel en die van de geslachts- 
produeten. De zwervende mesoblast-cellen geven dus aan zoodanig compact lichaamsparen- 
chym het aanzijn en de buitenste lagen hiervan difterentiëeren zich grootendeels tot spier- 
weefsel. 
Bij jonge exemplaren, die eene lengte hebben van eenige millimeters, vindt men 
dat de beteekenis van deze cellige grondmassa, te midden waarvan spiervezels ontstaan, 
nog meer op den voorgrond treedt, doordien hier midden in de buitenste overlangsche 
spierlaag een duidelijke, kringvormige, nog niet tot spierweefsel gedifferentiëerde laag 
optreedt, die zich wellicht het best vergelijken laat met de cambiumlaag der hoogere 
planten. In deze laag toch schijnt hoofdzakelijk de dikte-groei der overlangsche spier- 
laag tot stand te komen, hier schijnt*de overgang van meer neutrale cellen tot spierweefsel 
plaats te grijpen en inderdaad is zij dan ook bij oudere en volwassen individuën verdwenen 
(fig. 88 en 98, Fc). 
Reeds hierboven werd opgemerkt dat de kringspierlaag en de binnenste overlangsche 
spierlaag later gevormd worden dan de buitenste overlangsche. 
Van hun eerste optreden geven de fig". 69 en 70 eene voorstelling. Zij strekken zich 
niet verder voorwaarts uit dan de achterste hersenlobben, hier verdunt zich de kring- 
spierlaag gaandeweg, om in den plooi tusschen voorste en achterste bovenste hersen- 
lobben geheel op te houden. Het verdient opmerking, dat dit punt juist overeenstemt 
met de plaats van samensmelting tusschen de voorste en achterste schijven, op welke 
plek zich, zooals wij zagen, de achterste hersenlobben kort na haar ontstaan nestelen 
(fig. 61, 77, 100), Reeds BARrrors maakt melding van deze scherpe grensscheiding die 
kop en romp uiteenhoudt en bij welke de kringspierlaag en de binnenste overlangsche 
spierlaag ophouden. 
U. Het Zenuwstelsel. 
De hoofdpunten, die betrekking hebben op het eerste ontstaan van het zenuwstelsel, 
werden reeds in de vorige paragrafen vermeld. Wij zagen daar, hoe in de laag zwervende 
mesoblast-cellen, die zich tegen het secundaire epiblast aanleggen, al spoedig eene nadere 
differentiatie ontstaat, waardoor een gedeelte dier cellen tot de spiervezels der buitenste 
overlangsche laag, een ander gedeelte tot de zenuwcellen wordt. Fig. 69 bewijst, dat niet 
alleen in een betrekkelijk vroeg stadium de zijdelingsche verdikkingen, die tot de laterale 
stammen worden, reeds als zoodanig herkenbaar zijn (cf. fig. 66 en 70), maar dat ook de 
celgroepen dezer verdikkingen, die ontwijfelbaar tot de definitieve gangliëncellen worden, 
zieh zoowel in dorso-mediane als in ventro-mediane richting voortzetten in eene laag cellen 
(lig. SS en 89), die in vorm en kleurstofopname geheel op ééne lijn staan met die zich 
in wording bevindende gangliëncellen en in ligging geheel overeenkomen met de cylindrische 
