33 
wijzen, die nadere argumenten leveren voor de hypothese, dat bij de Nemertinen de 
geslachtsklieren als epiblastische instulpingen moeten beschouwd worden. 
V. De cellige huidlagen. 
De laag, die bij de afsplijting der schijven uit het primaire epiblast te voorschijn 
komt, en die, nadat zieh mesoblast-cellen als eene binnenste laag daartegen hebben aan- 
gelegd, tot een zamenhangend geheel rondom het geheele larvenlichaam versmelt, is, zooals 
ook uit de hierboven gegeven beschrijvingen volgt, de huidlaag van het jonge dier. En 
niets anders dan de huidlaag. Zij was bij haar ontstaan één celrij dik, zij blijft dit tot op 
eene late larven-periode, wanneer zich reeds betrekkelijk dikke spierwanden onder haar uit 
de mesoblast-cellen ontwikkeld hebben. Reeds vroeg treden in deze cellige huidlaag bepaalde 
cellen, als afscheidende, als kliercellen op. 
De fig". 69—71 geven daarvan de bewijzen en doen ons tevens den overgang zien van 
zoodanige cellen, in welke het optreden van korreligheid en het verbleeken van de kern, 
de eerste phase van hare omvorming tot kliercellen kenschetst (fig. 69 en 70), tot andere, 
waarin die korrelige massa reeds geheel het karakter heeft aangenomen van het eigenaardige 
secreet, dat door deze ééncellige klieren, ook bij het volwassen dier, wordt afgescheiden 
(ig. 71 en 87). Tevens is in dit laatst bedoelde preparaat de cuticula, die de huidcellen 
bedekt en op welke de cilia zijn ingeplant, ter plaatse waar de kliercellen naar buiten uit- 
monden , doorboord. 
Een nog vroeger ontwikkelingsstadium van de huid geven de fig". 63 en 64. Bij 
het eene is de huidlaag horizontaal getroffen en ziet men hoe de kernen betrekkelijk wijd 
uiteen staan en heldere ruimten tusschen zich bevatten. Deze ruimten, schijnbaar vacuolen, 
zijn de allereerste phases van het ontstaan der kliercellen te midden van het epithelium. 
In het nog vroegere stadium, het stadium nl. waarop de schijven als secundair epiblast 
van het primaire epiblast hebben losgelaten en toch nog ieder op zichzelf staan, valt op te 
merken, dat de celkernen veelal op ééne rij en wel in het midden der cellen gelegen zijn 
(fig. 23, 58 en 68). 
In het verstgevorderde larven-stadium, dat door mij onderzocht werd, was het inte- 
gument niet verder ontwikkeld dan fig. 87 aangeeft. Het komt mij voor, dat ook de diepere 
klierlaag, die bij volwassen dieren in de huid wordt aangetroffen, op lateren leeftijd uit 
deze zelfde cellaag gedifferentiëerd wordt, terwijl het steunend bindweefsel, dat in dit 
diepere stratum van de huid meer op den voorgrond treedt, als het verst naar buiten reikende 
eindproduct van het mesoblast zal moeten beschouwd worden. Deze uitspraak berust in- 
tusschen voorshands nog niet op directe waarneming. 
Wat het trilhaarkleed van de huid betreft, dit ontstaat reeds vroeg, lang voordat al 
de schijven zijn samengesmolten, en is, zooals reeds hierboven werd opgemerkt, op de 
cuticula ingeplant. 
