36 
clopaedia Britannica gegeven is, volgens welke van eene werkelijke lichaamsholte bij deze 
dieren geen sprake is, maar een continu samenhangende, gelatineuse bindweefsel-massa 
alle organen tusschen darmwand en lichaamswand volledig omsluit. 
Eene eerste vraag van gewicht, die wij, in verband daarmede, aan het embryologische 
onderzoek hebben te stellen, is: 
Van waar komen de holten, die, behalve de darm, te midden van dit lichaams- 
parenchym aanwezig zijn: de holten van de slurpscheede, van het bloedvaatstelsel, van de 
nephridia en van de geslachtsorganen ? 
Ons onderzoek geeft ten aanzien van de slurpscheede een positief antwoord. Zij is 
de onmiddellijke voortzetting van de aanvankelijke klievingsholte. 
Ten aanzien van de bloedlacune, rond den oesophagus, zijn onze uitkomsten in 
dezelfde mate positief en is dus deze holte en dan met zeer groote waarschijnlijkheid ook 
de overlangsche bloedvaten in het overige lichaam, van geheel gelijksoortigen oorsprong als 
de slurpscheede, en dus onmiddelijk tot de klievingsholte terug te brengen. Voor zoodanige 
holten sloegen wij den naam archicoel voor, in plaats van de namen blastocoel of schizocoel, 
die in verschillenden zin tot misvatting kunnen aanleiding geven. 
De nepbridia konden wij in hun aanvankelijken samenhang met de voorste darm- 
holte bespieden. Van de geslachtsorganen mochten wij met groote waarschijnlijkheid een 
epiblastische herkomst aannemen. 
Gelijksoortige opvatting van het ontstaan dezer verschillende holten in het Nemertinen- 
lichaam vinden wij bij vroegere schrijvers niet vermeld. Wel vinden wij bij BARrors, 
(21, p. 200) aangegeven, dat ook hij in de holte der bloedvaten eene continuiteit meent 
te herkennen met de klievingsholte, maar aangezien hij dit tevens aanneemt voor de 
geslachtsholten, deze laatste bovendien eene rol laat spelen in de circulatie en eindelijk 
nog eene algemeene lichaamsholte aanneemt, waarin de bloedvaten zijn opgehangen — althans 
bij Hoplonemertea — zoo zijn zijne voorstellingen van deze verschillende holten in het 
Nemertinen-lichaam blijkbaar zóózeer met de resultaten van directe waarneming in strijd, 
dat wij hem te dezen aanzien geenszins als veiligen gids kunnen aannemen. 
SALENSKY’s opgaven (26) van wat hij bij Nemertes vivipara vond, zijn al evenmin 
met onze resultaten in overeenstemming te brengen. Van de bloedvaten zegt hij: «Die- 
selben treten in Form von drei Stämmen schon lange vor der Bildung der Leibeshöhle 
auf.» Hij beschouwt de aanwezigheid van eene lichaamsholte niet alleen als vaststaande, 
maar zegt zelfs, nadat hij het mesoderm als een dubbel blad beschreven heeft, waarvan 
hij het binnenste splanchnopleura noemt: «Zwischen beiden Schichten bildet sich ziemlich 
spät die Leibeshöhle welche in der ganzen Länge des Embryos mit einem Male auftritt.» 
De holte van de slurpscheede «ist von der Leibeshöhle durchaus unabhängig.» Deze holte 
ontstaat door eene eigen splijting tusschen twee, de slurp omgevende cellagen. 
Daar Nemertes vivipara niet door mij onderzocht werd, moet ik er mij toe bepalen 
er op te wijzen, hoe deze opvatting van SALENSKY ten eenenmale indruischt tegen de 
beschouwingen hierboven reeds geciteerd, waartoe de gebroeders HerrwiG en ik zelf 
gekomen zijn met betrekking tot het anatomisch maaksel der Nemertinen; beschouwingen 
