ll 
protoplasma dezer mesoblastcellen dikwijls een zeer verschillend imbibitie-vermogen ten 
opzichte van picro-carmijn, zoodat ik in vele gevallen bleeke cellichamen, in enkele andere 
gevallen donkerder rood gekleurde kon waarnemen. 
De wisselende inhoud van vele mesoblastcellen herinnert in vele opzichten aan die 
van de witte dojerlichaampjes in het vogelei, welke dojerzelfstandigheid in haar absorbtie- 
vermogen voor kleurstoffen ook zoo groote verschillen kan vertoonen. De vraag of de 
insluitingen, die in deze mesoblastcellen naast haar eigen kern in sommige gevallen worden 
aangetroffen, ook afgestooten kernen van epi- of hypoblast konden zijn, wil ik dus hier 
ook slechts aangeroerd, geenszins in den eenen of den anderen zin uitgemaakt hebben, 
Het wil mij toeschijnen, dat vele van de hier opgesomde verschillen, die zich in het 
karakter der mesoblast-cellen van Lineus voordoen, van onmiskenbaar belang zijn uit een 
eytologisch oogpunt. Toch is eene meer grondige behandeling daarvan — ik zeide het 
hierboven reeds — in deze bladzijden niet op haar plaats, daargelaten dat mij zelf de ge- 
gevens daartoe voorloopig nog ontbreken en ik er mij dus toe moet bepalen hier de aandacht 
in het algemeen op die verschijnselen gevestigd te hebben. 
Wij hebben thans zeker de twee gewichtigste processen leeren kennen, die zich in 
het primaire epiblast der Lineus-larve afspelen, nl. de vorming van een gedeelte van het 
mesoblast en de vorming van het secundaire epiblast, dat op vijf verschillende punten 
ontstaat, om ten slotte tot de definitieve huidlaag van het jonge dier ineen te smelten. 
Hiermede is echter de rol van het primaire epiblast nog niet afgespeeld. Op drie 
andere punten, waarvan er één mediaan en voorwaarts, twee andere aan weerszijden van 
den blastoporus en dus ventraal moeten gezocht worden, treden veranderingen in de 
primaire epiblast-cellen op, die tot de hierboven beschrevene in geen verband staan. Zij 
vormen den eersten aanleg van organen, beter gezegd van weefselgroepen, die binnen het 
lichaam van het jonge dier, en dus ook binnen de zich vormende platen secundair epiblast 
zullen komen te liggen; en wel ontstaan uit de hier bedoelde celproliferaties: a. de binnenste 
epithelium-laag van den slurp, b. de cellen, die de inwendige holte van de achterste 
hersenlobben bekleeden, welke holte door de zijspleten met de buitenwereld in verband staat. 
Vóór ik deze ontwikkelingsprocessen in bijzonderheden schilder, wil ik er nadruk 
op leggen, dat men uit het thans reeds medegedeelde terecht mag afleiden, dat van eenig 
direct aandeel van het primaire epiblast in de vorming van het centraal zenuwstelsel geen 
sprake is. Daarentegen komt, behalve de definitieve epidermis van het jonge dier, uit dat 
primaire epiblast nog het epithelium van den slurp voort, dat ook phylogenetisch als eene 
directe voortzetting van die epidermis moet beschouwd worden-en dat bovendien nog eene 
onmiskenbare beteekenis als orgaan voor zintuigelijke waarneming bezit, en voorzeker voor 
een deel als zintuig-epithelium mag beschouwd worden. En in de tweede plaats ook nog 
die cellen, die de holte in de achterste hersenlobben begrenzen, waarin, behalve de 
respiratorische functies (20), toch zeer waarschijnlijk ook zintuigelijke waarneming tot 
stand kan komen. Immers vindt men ook reeds bij oudere schrijvers die achterste hersen- 
lobben — zoogen. zijde-organen — der Nemertinen als specifieke zintuigen beschreven. 
Het verdient afzonderlijk opgemerkt te worden, hoezeer deze feiten uit de ontwik- 
