10 
feit, dat wij in verband hiermede moeten beschouwen en dat zeker een zeer belangrijke 
eytologische beteekenis heeft, al kan ik er hier slechts in het voorbijgaan melding van 
maken, is dit, dat in een gastrula-stadium als bijv. is afgebeeld in fig. 7 en 8, in het 
primaire epiblast veel meer kernzelfstandigheid (d, w. z. dirigeerende vormelementen) aan- 
wezig is dan in een later stadium, als bijv. van fig. 34, hoewel de oppervlakte van het 
primaire epiblast in dit laatste geval zeer zeker toegenomen is. Naarmate dus de periode 
nadert waarop het primaire epiblast zal worden afgestooten, vermindert de daarin vervatte 
kernzelfstandigheid; deze is ten goede gekomen 1°, aan de vijf schijven secundair epiblast, 
die bezig zijn zich uit dat primaire blad te vormen, 2°%. aan de epiblastische mesoblast- 
cellen, die, zoolang de randen der vijf schijven niet versmolten zijn, nog altijd binnen de 
zich vormende larve kunnen geraken en tot den opbouw van hare weefsels kunnen bijdragen. 
Het bewijs dat werkelijk die kernzelfstandigheid in het primaire epiblast vermindert 
in plaats van met de vergrooting daarvan evenredig te vermeerderen, is gemakkelijk te 
geven door eene methode, die veeleer ruw dan verfijnd kan genoemd worden. Telt men 
nl. op doorsneden van larven uit het stad. van fig. 7 — en wel zoodanige doorsneden 
waarin de oorsprongsplekken ep (fig. 16, 17 en 19) van het secundaire epiblast niet ge- 
troffen zijn! — hoeveel kernen zich op eene doorsnede in het primaire epiblast bevinden, 
zoo krijgt men een cijfer dat van twee tot viermaal zoo groot is als wanneer men diezelfde 
telling verricht bij doorsneden van het stadium van fig. 34, 
Werkelijk wordt dus het primaire epiblast als vormend element voor den opbouw 
van het larvenlichaam van geringere waarde, naarmate de groei van de larve daarbinnen 
voortschrijdt en liever dan aan te nemen, dat er kernzelfstandigheid van het primaire 
epiblast tijdens dit groeiproces is te gronde gegaan, neem ik aan, dat zij veeleer op den 
boven aangeduiden weg het jonge dier is ten goede gekomen, 
Thans nog een enkel woord over de mesoblastcellen zelve, die, niettegenstaande 
haar verschillende oorsprong niet meer aan haar te constateeren valt, toch onderling vele 
verschillen vertoonen, verschillen van welke ik niet weet, in hoeverre zij somtijds het 
gevolg konden zijn van afwijkende preparatie-methoden en in hoeverre zij in den aard der 
cellen zelve gelegen zijn, en die ik daarom in het kort wensch te vermelden. 
Somtijds hebben de mesoblastcellen allen een meer afgeronden vorm en een enkele, 
zich met carmijn sterk kleurende kern (zie voor deze en de volgende beschrijvingen fig. 28). 
In de grootte dezer cellen is somtijds een niet onbelangrijk verschil te constateeren. Andere 
malen zijn meerdere kernen aanwezig, althans meerdere elementen, die met piero-carmijn 
een geheel gelijksoortige kernkleuring aannemen. Onder die elementen is er dikwijls één 
grootere centrale en meerdere kleine peripherische. Andere mesoblastcellen hebben. soms 
een blazig, gedeeltelijk moerbeivormig uiterlijk. In deze laatsten, die meest een centrale, 
sterk roodgekleurde kern bezitten, zijn dikwijls spherische insluitingen merkbaar, die geen 
afwijkende lichtbrekende eigenschappen bezitten, maar geheel het uiterlijk vertoonen van 
verbleekte celkernen en inderdaad ook een sterker gekleurden nucleolus in zich bevatten. 
Eindelijk zijn er nog andere, waar de insluitsels in de mesoblastcellen zeer bepaaldelijk 
sterker lichtbrekende, spoelvormige of spherische lichaampjes zijn. Ten slotte bezit het 
