S 
genomen loodrecht op de lengteas der larve en gaande van voor naar achter. Het larven- 
stadium, waardoor deze doorsneden gelegd zijn, beantwoordt aan het stadium zooals het 
in toto is afgebeeld in fig. 33. De laatste afbeelding werd gemaakt naar een in glycerine 
geconserveerd exemplaar. In de doorsnedenreeks van fig. 43 e. v. zijn waarneembaar de twee 
voorste aan de kopspits reeds met de eerste slurpvorming samensmeltende schijven as, de 
oesophagus en de darm met de beide zijdelingsche invaginaties ter weerszijde van den 
mond, die “straks ter sprake komen, de achterste schijven ps en de dorsale delaminatie d s, 
die, blijkens de doorsneden, nog in geenerlei verband staat tot de vier andere schijven en 
die bij het doorzichtig gemaakte preparaat van fig. 33 veel minder duidelijk waarneembaar is. 
Het blijkt intusschen uit talrijke doorsneden, vooral ook door vroegere stadiën, dan 
het in fig. 23 afgebeelde, dat dit delaminatie-proces van nog uitgebreidere beteekenis is. 
In het gastrula-stadium van fig. 16 en 17, waar de blastoporus nog wijd is en de eerste 
aanduiding optreedt van de zijdelingsche platen, vinden wij links en rechts van de plekken 
waar de cylindercellen van kop- en buikplaten verschijnen, in de primaire epiblastcellen, die 
niet deelnemen aan dit proces, de duidelijkste bewijzen van dwarsdeeling (zie fig. 1214), 
d. í. in een vlak evenwijdig aan den buitenwand van de gastrula, terwijl juist in de vier 
«schijven» de celdeelingen tot stand komen volgens vlakken loodrecht op dien wand. Die 
dwarsdeeling verdubbelt hier en daar het buitenste kiemblad. Deze verdubbeling is echter 
niet van blijvenden aard, daar de binnenste deelcellen in de holte van het blastocoel vrij 
worden en als zwervende cellen zoo straks nog door ons in hare beteekenis zullen vervolgd 
worden. Zeker is het, dat op de periode waarin deze proliferatie in het buitenste kiem- 
blad plaats heeft, eene latere volgt, waarin het wederom niet meer dan een enkele cel 
dik is, terwijl alsdan in het blastocoel het aantal zwervende cellen zich belangrijk ver- 
meerderd heeft. Bovendien is het in sommig egevallen ook op doorsneden mogelijk, de 
beginnende loslating van de epiblasteellen, die tot zwervende cellen worden, te constateeren. 
Er bestaat dus voor mij geen twijfel dat het primaire epiblast een zeer bepaald 
aandeel neemt in de vorming der zwervende cellen. Gelocaliseerd kan intusschen het proces 
van de afstooting dier cellen in het primaire epiblast niet genoemd worden, zelfs die 
gedeelten, die op de bovenbeschreven wijze buiten over de zich vormende buik- en kop-platen 
heenschuiven, kunnen nog cellen afstooten (zie fig. 25), zij het dan ook dat deze laatste, 
als liggende buiten het secundaire epiblast, geen verdere rol spelen en met het primaire 
epiblast te gronde gaan. Alleen is het de vraag of dat gedeelte van het primaire epiblast, 
waar zich na eenigen tijd de rugplaat door delaminatie zal vormen, vooraf nog aan 
zwervende cellen het aanzijn geeft. Dit is begrijpelijkerwijze uiterst moeilijk uit te maken: 
mijne preparaten zouden mij welhaast doen gelooven, dat deze vraag ontkennend moest 
beantwoord worden; ik waag het echter niet te dezen aanzien eenige bepaalde uitspraak 
te doen. 
Behalve het primaire epiblast neemt ook het hypoblast aan de vorming van zwervende 
cellen een aandeel. Is hier de term delaminatie minder toepasselijk, omdat het hypoblast 
