6 
«supérieur vient former la continuation de l'exoderme au-dessous de la vésicule invaginée, 
d'inférieur constitue la paroi supérieure de cette vésieule, la portion qui, chez le Pilidium , 
«formera. Famnios.» 
De laatste regels geven eene nadere toelichting op hetgeen hierboven door mij werd 
aangevoerd, om het verschil duidelijk te maken tusschen eene werkelijke instulping en de 
vormingswijze der «schijven» bij Lineus. 
Ik mag hier de aandacht vestigen op een gelijksoortig voorbeeld aan de ontwikke- 
lingsgeschiedenis der gewervelde dieren ontleend. Terwijl bij zeer veler van dezen het 
medullair-kanaal bij zijn eerste optreden eene groeve is, waarvan de randen tot elkander 
naderen, en, vergroeiende, de bovenwand: de buitenhuid en de benedenwand: het dak van 
het medullair-kanaal wordt, heeft HArscHeK ons in de ontwikkeling van Amphioxus aan- 
getoond, dat de vorming van de medullair-plaat tot een kanaal eerst later optreedt en dat 
de randen van het epiblast, die aan deze medullair-plaat grenzen, van weerszijden over die 
plaat heenschuiven, om elkaar daarna in het midden, boven de medullair-plaat te ontmoeten. 
De instulping van de «schijven» bij het pilidium is onmiddellijk vergelijkbaar met de eerst 
beschreven vormingswijze van het medullair-kanaal; hunne wijze van ontstaan in de 
Desor’sche larve van Lineus komt daarentegen overeen met het zooeven beschreven ver- 
schijnsel, dat zich boven de medullair-plaat van Amphioxus vertoont. 
Hebben wij dus thans het ontwikkelingsstadium bereikt, waarbij zich binnen de gas- 
trula, onder gelijktijdige vernauwing van den blastoporus, vier platen bevinden die ieder wit 
niel meer dan een enkele laag cellen bestaan en waarvan de voorste, die wij de kop- 
platen zullen noemen met hun zwaartepunt eerder iets boven, de achterste, de buikplaten 
met datzelfde punt onder het horizontale deelvlak van de larve gelegen zijn (cf. fig. 45 
en 51) en hebben wij in de beschrijving van de processen, volgens welke dit alles geschiedt, 
tot nu toe vrij volledig overeengestemd met de resultaten van BArrors’ onderzoek, zoo 
houdt die overeenstemming thans op en behoeven de verdere uitkomsten van dien vlijtigen 
en volhardenden onderzoeker aanvulliug en wijziging. Aanvulling in hoofdzaak, waar het 
verdere proliferatie- en delaminatie-processen in hypo- en epiblast betreft; wijziging vooral, 
waar het de beschrijving geldt van de vorming van het middelste kiemblad. 
Het kan ons niet verwonderen, dat een zoo nauwkeurige waarnemer als BARROIS 
in zijne opvatting van de nu volgende ontwikkelingsphases gefaald heeft, wanneer wij 
bedenken hoe de nieuwere techniek ons in staat stelt om op de straks beschreven wijze 
het inwendig maaksel der larve op veel meer afdoende wijze te leeren kennen, dan de 
toenmaals bijkans nog uitsluitend en ook door BaRrrors gevolgde methode van onderzoek , 
waarbij men de gekleurde en doorzichtig gemaakte larven in toto onder het mikroskoop 
bracht en zich voor het beoordeelen van de verschijnselen, die daar binnen plaats vonden, 
met zoogen. optische doorsneden moest tevreden stellen. Trouwens BArrors erkent dit 
zelf — met name van de thans volgende ontwikkelingsphases — waar hij op verschillende 
plaatsen in zijne verhandeling van de volgende volzinnen gebruik maakt: «La destinée 
vultérieure de ces rudiments [de pas gevormde schijven} est assez difficile à suivre»... 
«Les divers processus... ne peuvent se suivre ici qu’avec les plus grandes difficultés. 1 
