5 
Daargelaten in hoeverre men het verschijnsel bij Lineus eene instulping noemen 
mag, blijkt het thans, dat aan die instulping nog een vroeger verschijnsel voorafgaat en wel 
de lokale weefsel-differentiatie in het primaire epiblast, die geheel onmiskenbaar is en die 
ons de boven beschreven cylinder-cellen doet waarnemen, voordat nog eenigerlei verschil 
van niveau in het buitenste kiemblad de verschijnselen, die volgen zullen, voorspelt. Die 
verschijnselen werden door BARrors beschreven, niet naar doorsneden, maar naar door- 
schijnend gemaakte larven en de talrijke doorsneden door dit stadium die mij thans ten 
dienste staan. bewijzen, dat, wat de eerste vorming van deze zoogen. schijven (disques) van 
secundair epiblast betreft, de waarnemingen van dien onderzoeker volkomen vertrouwen 
verdienen. Ook mij bleek het, dat, wanneer de schijnbare instulping der schijven een aan- 
vang neemt, het omliggende primaire epiblast zich niet langer onmiddellijk aan dit tot cylinder- 
cellen gemodificeerde gedeelte aansluit, maar dat daarenboven aan den rand eene woekering 
van het primaire epiblast de uit pallisaden-cellen bestaande schijf overkapt. Dit verschijnsel 
zal nader opgehelderd worden door de figuren 20—25. Men zal zien dat er werkelijk 
overeenkomst is tusschen deze en de figuren waarmede BArroIs zijne waarnemingen om- 
trent dit verschijnsel toelichtte (21, pl. L. fig. 16—18). Ook BaArrors spreekt van eene aan- 
groeiing van de omgevende randen waardoor de «disques» naar binnen gestulpt worden, 
zonder dat het verschijnsel eene werkelijke locale «instulping» van het primaire epiblast 
mag genoemd worden. Hij zegt (l. c. p. 38): «D'abord largement ouvertes ces dépressions 
me tardent pas à être recouvertes par l'aceroissement des bords qui les limitent; les por- 
«tions d'exoderme qui econstituaient le fond de ces dépressions se trouvent ainsi refoulées 
«dans l'intérieur de loeuf où elle constituent quatre lames cellulaires dont nous suivrons 
tout-à-l'heure la destinée.» 
Terecht vergelijkt Barroims dit proces met wat reeds LEUCKART en PAGENSTECHER, 
Merscunikorr en Bürscner ons hadden medegedeeld omtrent de vorming van vier instul- 
pingen van den wand der Pilidium-larve van andere Nemertinen-species; instulpingen die 
om den larvendarm heen het materiaal leveren, waaruit grootendeels het lichaam der 
jonge Nemertine wordt opgebouwd, die binnen het pilidium-omhulsel tot ontwikkeling komt 
en daarna dit hulsel afstroopt. 
Barrors zegt dienaangaande: «Tout cela se rapporte beaucoup, au premier coup 
«d'oeil, de la formation des quatre poches latérales du Pilidium par invagination.. Néan- 
«moins le processus que nous rencontrons chez le Lineus s’écarte de l'invagination propre- 
ment dite d'une manière assez importante pour qu'il soit nécessaire d'y insister ici avec 
«quelques détails. Dans l'invagination véritable le pourtour, d'abord largement ouvert, 
«de la dépression primitive se rétrécit ensuite avec régularité par le simple rapprochement 
«des bords de cette dépression; sur toute la circonférence de cette dernière, 'exoderme se 
«soulève en constituant un bourrelet saillant, composé de deux lames cellulaires adossées 
d'une à autre. C'est par le développement centripète de ce bourrelet saillant que 
s'effectue la fermeture de l'ouverture d'invagination; chacune des deux lames cellulaires, 
«qui le constituent devient, après cette fermeture, un feuillet continu qui s'étend sans 
cinterruption au-dessus de ce qui était auparavant le fond de la dépression: le feuillet 
