2 
De klieving werd in bijzonderheden nagegaan en niet alleen de verschillende stadiën 
van 4, 8, 16 en meer veelvouden van klievingsbollen waargenomen, maar deze werden 
geconserveerd en daarvan microscopische doorsneden vervaardigd (fig. 1—6). Het blijkt 
daaruit, dat eene centrale segmentatieholte reeds aanwezig is, wanneer nog slechts acht 
klievingsbollen gevormd zijn. Deze holte is zoowel hier als in de volgende stadiën — bij 
welken zij in grootte is toegenomen — met een exsudaat opgevuld, dat met kleurstoffen 
een bleeke tint aanneemt. Kort voordat de afplatting, die aan de gastrula-vorming voor- 
afgaat, intreedt, werden van het blastula-stadium op nieuw doorsneden vervaardigd en bleek 
het dat op de grootste doorsnede 20 à 22 cellen de klievingsholte naar buiten begrenzen. 
Wanneer de genoemde afplatting is ingetreden is dit cijfer tot 27 à 30 gestegen. 
Is deze afplatting eene werkelijke indeuking geworden en het gastrula-stadium dus 
onmiskenbaar, al is de blastoporus nog buitengemeen wijd, dan vindt men er 50 à 60. 
De hypoblastcellen zijn reeds tijdens de afplatting van de eene zijde der blastula door 
hare grootere afmetingen van de epiblastcellen onderscheiden, de hoogte der eersten wordt 
gaandeweg het twee- of drievoudige van die der laatsten. 
Het is van dit stadium af dat de jonge Lineus-larven meer onze bijzondere aandacht 
verdienen. Immers al hetgeen wij tot hiertoe vermeld hebben, komt grootendeels overeen 
met hetgeen omtrent de ontwikkeling van deze zelfde Nemertinensoort door BArRoIs, in 
zijne Recherches sur Vembryologie des Némertes, in 1877 werd medegedeeld. Ook de 
verdere gang der ontwikkeling werd door hem bestudeerd, zij het dan ook uitsluitend aan 
optische doorsneden van doorzichtig gemaakte larven. 
Die methode blijkt echter ten eenenmale onvoldoende om de belangrijke bijzonder- 
heden van den verderen ontwikkelingsgang met eenige mate van nauwkeurigheid te leeren 
kennen. Immers de resultaten van het onderzoek, dat in de volgende bladzijden beschreven 
wordt, zijn op de meeste belangrijke punten met die van BARrrois in strijd, terwijl zij 
vele andere punten, door BARrors onaangeroerd , vaststellen. 
Met nadruk moet er echter hier op gewezen worden, dat juist voor de kennis van 
den uitwendigen vorm der Lineus-larven, waarmede wij ons hier gaan bezighouden, de 
afbeeldingen en beschrijvingen van BARrnors blijvende waarde bezitten. Over de plaats van 
oorsprong en de wijze van ontstaan der voornaamste organen kan echter alleen met af- 
doende nauwkeurigheid geoordeeld worden, wanneer men geheele reeksen van werkelijke 
doorsneden door de verschillende larvenstadiën ten allen tijde ter zijner beschikking heeft. 
Zoodanige doorsneden werden door mij met behulp van Jure’s en van CALDWELL's 
automatische microtoom ten getale van meerdere duizenden vervaardigd en blijven ter 
latere contròle in canadabalsem ook voor de toekomst bewaard. Naar deze preparaten zijn 
de teekeningen ontworpen, die deze verhandeling vergezellen, en die allen met de camera 
lucida zijn geschetst. 
Enkele aanwijzingen hoe de larven het best te prepareeren en te snijden zijn, mogen 
wellicht te dezer plaatse niet ontbreken. 
De grootste moeielijkheid bij die preparatie doet zich reeds dadelijk vóór in het 
eerste begin. Het bevrijden toch van de eieren of larven uit het fleschvormig omhulsel 
