ingenium et 
forma Rhae- 
ticae tel- 
luris. cum 
veteris, tum 
recentioris. 
p. DFE5. 
Rhaetia 
olim ineulta 
et neglecta. 
causa quae- 
dam, cur 
Rhaetia 
hodie magis 
quam olim 
hominibus 
abundet. 
quantum il- 
lud fuisse o- 
porteat, 
quod proge- 
nitöres no- 
2. Quum ergo de situ Rhaetiae, eum univer- 
sali, tum. singulorum locorum speciali, ea sufficiant, 
quae superius hactenus data sunt, hie de. agro vel 
tellure illius quaedam suceinctiora diceemus: quo nem- 
pe ingenio illa et forma nec non fertilitate vel potius 
sterilitate olim primitus fuerit, atque qua facie etiam 
eonditioneque illa nostra hac aetate sit. 
3. Quum ergo Rhaetiae tractus ambitusque to- 
tus intra editissima juga contineatur circumseptus 
Rhaeticarum illarım Alpium, quarum cacumina sem- 
per nivibus albicare cernuntur, haud mirum est, si a 
plerisque exterorum inexpertorumque omnino ille ut 
montuosus sive Alpestris agrestisque, ita etiam durus, 
ferus incultusque atque penitus sterilis censeatur. et 
sane solum illius ita olim plerisque in locis durum 
salebrosumque, incultum atque neglectum et hinc 
etiam infoecundum, ut sylvosum, non modo quum 
ab initio a Rhaeticae gentis conditoribus occuparetur, 
verum etiam post diutissime iacuisse atque nequa- 
quam eo, quo nune visitur, modo purgatum ac ex- 
cultum nituisse nihil nobis fit dubii, quum adhuc 
nostra aetate multum agri non in Ingadina modo, 
verum et alibi passim Rhaetiae purgatum sit, quod 
incultum neglectumque iacebat, sieque ille multo 
amplior quam olim ante nostram memoriam evaserit 
et etiamnum in dies amplior foelieiorque fieri non 
cesset atque hinc hominibus etiam ac iuventute longe 
magis hodie quam olim abundet: ut non immerito 
quem vehementer mirari subeat, quantum illud fuisse 
oportuerit, quod huius nostrae gentis. conditores mo- 
vere ac impellere potuerit, ut omnium orbis regionum 
amoenissima, cultissima nec non foelicissima, Hetru- 
ria, Italiae meditullio, relieta Alpes istas peterent, se- 
desque in tam horribiles solitudines (quod olim dice- 
