stros nIoVe- 
rit, ut relie- 
ta Hetruria, 
Alpes istas 
oceuparent 
etc. 
causa vete- 
vis sterilita- 
tis huius 
tractus. 
p- 940. 
mollities. 
inertia et 
otiositas 
causa famis 
et inopiae. 
Rhaeti olim 
ex delicatis 
bellicosi 
factı. 
I 
tur) transferrent, atque si coacti id fecerunt (quod vi- 
debitur), quanta cum animi maestitia aegritudineque 
id factum fuisse oporteat contra vulgarem gentium 
morem ingeniumque, quarum plurimae fines suos in- 
cultiores solitudinesque infoecundas pertaesae et ele- 
santiorum foeliciorumque provinciarum fama illectae 
se exeitarunt, ut nullum non laborem subirent, quo 
meliores acquirerent sedes: id quod historiae id tem- 
poris Gallos Belloveso et Sigoveso ducibus et postea 
ex ıillis peculiariter Helvetios et tandem etiam Ger- 
manicarum gentium complures fecisse testantur etc. 
4. Quod igitur eiusmodi soli durities sterilitas- 
que rigidior atque contumacia Rhaeticam tellurem 
olim diu occupatam tenuerit, haud putandum est 
(quod sunt, qui iudicant, idque perperam) istud ex 
numinis divini ira esse profeetum, qua tractum hunc 
prae caeteris execrabilem ac infoecundum esse volu- 
erit, ut neque ex maligniore contumacioreve illius ter- 
rae Ingenio. verum hine duntaxat id vitii provenit, 
quod non tanto studio tellus purgata, sarrita, culta 
atque consita fuerit, ut nostra aetate factum esse ac 
fieri videmus, idque ideo, quod, ut ab initio molliores 
dlelicatioresque haud dubie erant, quam qui agrieul- 
turae non assueti opus manibus facere possent, ita, 
ubi tandem induruerunt, rigidiores ferioresque pro 
regionis ingenio jam facti, fuerint procul dubio huius 
sentis homines multo ad bella vicinis inferenda pro- 
pensiores et ad finium suorum pomoeria latius in 
meliores et-iam cultos proferenda (quod tandem fac- 
tum suis locis intelligetur) quam ad terram colendanı 
nune propriam: vehementius utique alienarum culti- 
orum sedium occupandarum cupiditate accensi quam 
suls Ipsorum purgandis agris intenti. alias facıle so- 
