25 



werelddeel verbreid te zijn , maar, zoo als de voorgaande , eenige plaatselijke 

 verscheidenheden te vormen. Do tanden zijn bij oude voorwerpen meestal 

 zeer stomp en afgerond. In Egypte wordt deze soort waranel bahr (rivier- 

 hagedis) genoemd. Het is een groot en krachtig dier, en een groot vijand der 

 kakkerlakken, die het tot onOer de daken der huizen gaat opzoeken. — De 

 gewone soort van Australië is Monitor varws. — Zeer merkwaardig om 

 zijnen slanken vorm , zeer langen staart, en groene kleur, die van boven dooF 

 zwarte hoekige strepen afgebroken wordt, is Man. prasinus van Nieuw- 

 Guinea. 



De soorten , welke uitsluitend of bij voorkeur drooge streken bewonen, 

 hebben eenen rolvormigen of slechts weinig zamengedrukten staart. De merk- 

 waardigste van deze is Mon. scincus. Zij bewoont de zandwoestijnen van 

 het noordelijke Afrika, en wordt aldaar luaran el hard (woestijn- of zand- 

 hagedis) genoemd. Zij is vaal geelbruin van kleur en heeft witachtige nagels. 

 Dit is waarschijnlijk de Land-krokodil en de Scincus der ouden. — Eene 

 grootere en krachtigere soort. Man. exanthemattciis, bewoont Senegambië 

 en Kordofan. Zij leeft in aardholen, en voedt zich met hagedissen en torren. — 

 Aan deze sluit zich aan Mon. flavescens, uit Bengalen, en Mon. albigularis 

 uit het zuidelijke Afrika. Laatstgenoemde houdt zich in rotsachtige streken 

 bij wellen of beekjes op ; zij voedt zich met kikvorschen , krabben en kleine 

 zoogdieren; houdt zich, wanneer zij vervolgd wordt, met de nagels in den 

 grond zoo vast, dat de sterkste man haar naauwelijks kan lostrekken, en vliegt, 

 zoodra het gelukt, op zijne vijanden in, om die te bijten. 



DE HAGEDISACHTIGE SAURERS. {LACERTINM.) 



Onze gewone Hagedis biedt den grondvorm voor alle tot deze familie behoo- 

 rende dieren aan. Sommigen hebben de gedaante van kleine slangen, maar allen 

 hebben vier pooten, ofschoon het getal der teenen, in den regel vijf of vier, bij 

 eene soort tot op een, verminderd is. De staart is steeds lang, gewoonlijk 

 rolvormig, en breekt gemakkelijk. Hun kop is meestal een weinig van den 

 hals afgescheiden, en met veelhoekige schildjes bedekt. De schubben der 

 bovendeden van deze dieren zijn meestal zeer klein en op schuinsche lijnen 

 geplaatst ; die der onderdeelen daarentegen hebben in de meeste gevallen 

 de gedaante van kleine schilden , en zijn op horizontale rijen geplaatst. De 

 huid vormt, op de benedenzijde van den hals, niet zelden eenige dwars- 

 plooijen, waardoor de zoogenaamde halsband of halskraag dezer dieren ontstaat. 

 Vele soorten hebben klierbuizen aan de dijen. De oogen liggen zijdelings, 

 en worden meestal door drie volmaakte oogleden beschermd. Er is steeds 

 eene uitwendige ooropening aanwezig. De mond is tot ver naar achteren 

 gespleten. De tanden liggen in eene gemeenschappelijke groef. De tong is 

 vrij , vleezig , maar smal , met papillen bedekt en van voren uitgesneden of 

 gevorkt. Zij houden zich meestal op den grond op; slechts weinigen gaan 

 te water. Zij voeden zich met insecten of andere kleine ongewervelde dieren. 

 Zij zijn, met uitzondering van Australië, over de geheele aarde verbreid; 

 en vormen, volgens hun tandstelsel , twee groote geographische afdeelingen. 



4 



