209 



DE INSECTEN. [INSECTA.) 



De klasse der Insecten of Gekorvene dieren, waaronder vele schrijvers ook 

 de Duizendbeenen begrijpen, bevat alle Gelede dieren, wier ligchaam in drie 

 wel onderscheidene hoofddeelen, den kop, het borststuk {thorax) en het achter- 

 lijf, verdeeld is; welke gelede poolen, ten getale van drie paren, hebben; 

 en welke, alleen onder de Gelede dieren, ofschoon niet allen, van vleugels, 

 gewoonlijk en hoogstens twee paar in getale, voorzien zijn. Hunne overige 

 hoofdkenmerken, welke zij intusschen gedeeltelijk of geheel met de andere 

 Gelede dieren gemeenschappelijk hebben , zijn : dat hun kop van twee sprieten 

 voorzien is ; dat zij door verlakte luchtbuizen ademen, welke naar builen door 

 luchtgalen geopend zijn ; dat hun hart vervangen wordt door een langwerpig, 

 langs den rug zich uitstrekkend kanaal, het ruggevat genoemd ; en dat beide 

 seksen gescheiden zijn. 



Daar de uitwendige deelen , bij het groote getal van onderscheidene dieren 

 dezer klasse, veelvuldige wijzigingen ondergaan, en zij, bij de verdeeling van 

 groot gewigt zijn , zoo verdienen zij vooral , even als hunne verschillende be- 

 namingen, eene meer bijzondere beschouwing. 



De kop der Insecten is niet in ringen verdeeld, en bevat drie uitwendige 

 hoofdwerktuigen : te weten , den mond met zijne verschillende deelen , de 

 sprieten en de oogen. De voorrand van den kop, waaraan de bovenlip gehecht 

 is, draagt den bijzondcren naam van kopschild {clypèus, chaperon). Het borst- 

 stuk {thürax, corselet), hetgeen hierop volgt en ook romp genoemd wordt, 

 is uit drie, niet zelden min of meer zamengegroeide, gordels of ringen {seg- 

 menta), zamengesteld , van welke de eerste het voor borststuk (jjrothörax), 

 de tweede het middelborststiik {mesothorax) , de derde het achterborststuk 

 (metathorax) genoemd wordt. Achter het middelborslsluk is een aanhangsel, 

 het schildje (sculellum), bevestigd. De bovenzijde van het borststuk noemt 

 men den rug; de onderzijde draagt den naam van borst {peclus), en het 

 puntige aanhangsel, waartoe het somtijds verlengd is, dien van borstbeen 

 {sternum). Het voorborstsluk is bij sommigen b v. bij Torren, Sprinkhanen, 

 Wantsen , enz., zeer sterk , en als het ware ten koste der overige borslgordels, 

 ontwikkeld; het verkrijgt alsdan den naam van halsschild, of meer in het 

 bijzonder dien van thorax {corselet), leder dezer gordels is aan zijne onder- 

 zijde van een paar poolen voorzien ; en bij de gevleugelde soorten zijn de 

 voorvleugels steeds aan het middel-, de achlervleugels aan het achtt^rborslstuk , 

 en wel aan de rugzijde dezer stukken vastgehecht. — Het achterlijf, hetgeen 

 slechts bij sommige ongevleugelde, parasilische insecten met het borststuk 

 vereenigd is, vertoont steeds min of meer duidelijke gordels; het heeft zeer 

 zelden bijzondere aanhangsels tot de plaatsbeweging, en nooit eigenlijke 

 poolen; is echter aan zijn einde veelal van toestellen voorzien, welke, hetzij 

 in belrekking staan tot de voortplanting, hetzij een, voor kleine dieren, 

 vergiftig wapen vormen. 



De sprieten der Insecten zijn digt bij de oogen geplaatst, uit een grooter 

 of kleiner getal leden zamengesteld en , volgens de soorten , niet zelden van 

 zeer verschillende lengte. Ook hare gedaante biedt velerlei verscheidenheden 



27 



