335 



DE DÜIZENDBEENEN. [MYRIAPODA] 



De Duizendbeenen zijn ongevleugelde Gelede dieren, met een groot aantal 

 (twaalf of meer paren) gelede poolen; wier borststuk en achterlijf, slechts 

 van den kop, maar niet onderling afgescheiden zijn, en uil eene gelijlimatige 

 rij van meestal hoornachlige ringen bestaan. Het zijn nachtdieren. 



De meesten hebben twee, van voren breede en gelande kaken, en eene 

 onderlip met vier lobben, van welke de beide buitenste als de onderkaken 

 te beschouwen zijn ; bij een klein aantal soorten zijn intusschen de kaken en 

 lip zamengegroeid , en vormen eenen puntigen zuiger. Hunne oogen zijn in 

 den regel eenvoudig, maar bij verscheidene soorten naast elkaar, aan weerszijde 

 van den kop, op eenen hoop vereenigd : bij sommige soorten ontbreken zij 

 geheel en al. Deze dieren ondergaan geene eigenlijke gedaanteverwisseling; 

 maar zij vertoonen het merkwaardige verschijnsel, dat zij in den eersten 

 toestand van hun leven, slechts drie paar poolen en een kleiner gelal ringen 

 hebben dan later, daar alsdan zich deze en de poolen allengskens vermeerderen. 

 Zij naderen hierdoor tot de Ringwormen, waar hetzelfde verschijnsel plaats 

 heeft; terwijl eenigen door hunne gestalte of andere bijzonderheden, van den 

 anderen kant, aan sommige Kreeftdiercn doen denken. Hun inwendig maaksel 

 stemt, in het algemeen, met dat der Insecten overeen. De seksen zijn steeds 

 gescheiden. 



Deze orde is minder uitgebreid dan cenige andere der Gelede dieren. Zij 

 worden in alle werelddeelen aangetroffen. Zij honden zich op den grond 

 op, meestal onder sleenen , mos, gras en andere plantjes, of ook onder 

 boomschors. De mecslen loopen schielijk, en zoowel voor- als achteruit. 

 Sommigen rollen hun ligchaam, bij gevaar, kegelvormig te zamen. De mees- 

 ten overwinteren. Het wijfje legt in het voorjaar hare eijeren, vijftig of 

 meer in getale, in den grond. 



Deze dieren vormen twee natuurlijke familiën of groote geslachten, de 

 duizendpoolen , Scolopendra , en de millioenpooten, Julus. 



DE DÜIZENDPOOTE^ï. {SCOLOPENDRA.) 



De Duizendpooten zijn gekenschetst, deordat het tweede paar hunner poo- 

 len van eenen doorboorden nagel voorzien is, waarin de buis eener giflklier 

 uitkomt. Deze poolen, aldus tot nijpers omgevormd, dienen om andere 

 dieren te vatten en door haar vergiftig vocht te dooden , of zich tegen 

 grootere dieren en den mensch te verdedigen, door hun pijnelijke of zelfs 

 gevaarlijke wonden toe te brengen. Hun lijf is zeer langwerpig, zamenge- 

 drukt, en van onderen, zoowel als van boven, met hoornachlige schilden 

 bedekt, die aan de zijden door eene vliezige huid vweenigd zijn. Er zijn 

 meest even veel paar poolen, als lijfringen aanwezig. De sprieten beslaan 

 uit veertien tot vijftig leden , en de gcslachtswerktuigen zijn aan hel achter- 

 gedeelte van het lijf geplaatst. 



Zij leven van andere insecten of kleine dieren , en sommige bereiken eene 

 aanzienlijke grootte. 



