355 



DE KREEFTDIEREN. [CRUSTACEA.) 



De Kreeftdieren , welke men gewoonlijk sc/iaoW/eren noemt, zijn Gelede 

 dieren met gelede pooten , van welke men veelal vijf tot zeven paren opmerkt, 

 die van achteren gemeenlijk nog door zoogenaamde valsche, onder het achterlijf 

 bevestigde pooten gevolgd worden ; met sprieten , gewoonlijk twee paar in 

 getale; zonder vleugels of giftwerktuigen; welke door kieuwen, somtijds 

 door de huidbekleeding alleen ademen, en nooit liichigaten, luchtbuizen of 

 luchtzakken bezitten; veelal een duidelijk, slagaderlijk, aan de rugzijde van 

 het dier gelegen, hart hebben; wier seksen zelden, of misschien nooit in 

 één dier vereenigd zijn ; en welke grootendeels in de zee, in kleineren getale 

 in zoet water, of op het land, aan drooge of vochtige plaatsen leven. 



Men noemt deze dieren Schaaldieren, omdat de uitwendige bekleedsels van 

 de meesten, vooral op de bovendeelen, door eene min of meer kalkachtige 

 en somtijds zeer harde schaal {testa, carapace) gevormd wordt. Er zijn echter 

 velen, waar deze huid hoorn- of lederachtig, of zelfs dun en vliesachtig is. 

 De schaal is bij sommige lagere vormen min of meer van het ligchaam ge- 

 scheiden en vormt zijdelingsche, schelpachtige kleppen, of eene soort van 

 kom- of kokervormige huisjes , waarin het dier verborgen is. Bij de meesten 

 daarentegen is zij de onmiddellijke bekleeding van het lijf, en vormt alsdan 

 (zoo als dit ook met de huid , wanneer die niet verhard is , plaats heefl) 

 eene soort van, door dsvarsringen geleden, pantser of rok, aan welken 

 men wederom , in den regel , drie hoofddoelen onderscheidt , te weten : 

 het kopstuk; het borststuk, hetgeen tevens, daar het de voornaamste in- 

 gewanden bevat, het voorgedeelte van het achterlijf der insecten voorstelt; 

 en het overige gedeelte van het achterlijf, hetwelk alleen het achtereinde 

 van het darmkanaal en van hel zenuwstelsel bevat, en kortweg achterlijf of 

 gemeenlijk ook staart genoemd wordt. Bij velen zijn intusschen, zoo als dit 

 ook bij de meeste Spindieren plaats heeft, de beide eerste stukken van het 

 lijf tot een geheel zonder duidelijke ringen vereenigd, en dit wordt alsdan 

 kopborststuk genoemd. Bij de soorten met eene harde schaal ontwaart men 

 aan de onderzijde van het kopborststuk nog verscheidene grootere en kleinere 

 stukken, borslbeenderen genoemd. 



De eigenlijke pooten zijn aan de onderzijde van het bors(stuk bevestigd : 

 hare eindleden, vooral die van het eerste paar, zijn bij velen, tot eene zooge- 

 naamde schaar omgevormd, die niet zelden zeer krachtig, maar, bij sommigen, 

 zeer ongelijk ontwikkeld is, zoo dat de regter veel grooter is dan de linker, 

 of omgekeerd. De valsche pooten, welke aan de ringen van den staart, behalve 

 het laatste paar, gehecht zijn, zijn bij velen in twee draden verdeeld en 

 dienen, behalve tot hel zwemmen, meestal ook tot aanhechting der eijeren. 

 De twee laatste staartringen zijn gewoonlijk nog van steel- of bladvormige aan- 

 hangsels voorzien, welke eene soort van vin vormen. Bij de laagste vormen 

 ontbreken de pooten somtijds geheel en al, of hebben eenvoudig de gedaante 

 van ongelede haakjes. Eene meer eigenlijke ongelede staart wordt slechts 

 bij sommigen waargenomen: b.v. bij de Rogkreeften, in de gedaante van 



