558 



zonder bladvormige eindaanhangsels tot het zwemmen ; bij de wijfjes breeder; 

 op de onderzijde van draadachtige aanhangsels (de staarlpooten), welke bij 

 de wijfjes tol het aanhechten der eijeren dienen, voorzien: het wordt, in 

 de rust, naar onderen en voren omgeslagen, en veelal in eene vlakke uit- 

 holling onder het lijf opgenomen. De schaal, zamengesleld uit den kop, 

 het borststuk en het voorgedeelle van het achterlijf, is zeer groot, somtijds 

 breeder dan lang en vierkant of ruitvormig; bij anderen, vooral naar voren, 

 versmald en hart- of eenigzins eivormig: zij is van vijf paar pooten voor- 

 zien, van welke het eerste paar steeds met eene zoogenaamde schaar ge- 

 wapend en veelal zeer krachtig is ; terwijl de overige, tot het loopen geschikt, 

 puntige eindleden hebben, en slechts bij eenigen, gedeeltelijk, vinachtig ver- 

 breed zijn. Hunne huidbekleeding is kalkachtig en hard. Zij hebben volledige 

 mondwerktuigen , met veelal drie, zelden twee paar van zoogenaamde poot- 

 kaken. Üe twee paar sprieten zijn gewoonlijk kort, en het binnenpaar van 

 twee draden voorzien. Zij hebben een paar zamengestelde, op min of meer 

 lange steelen slaande, oogcn. De kieuwen zijn aan den wortel der poolen, 

 op de onderzijde van het lijf, geplaatst. Onder deze afdeeling behooren eene 

 menigte, door grootte, en veelvuldige wijziging der schaarpooten, merk- 

 waardige soorten, van welke velen een goed voedsel leveren. Zij loopen in 

 eene zijdelingsche rigting, en niet zelden met groote snelheid. De meeslen 

 leven in de zee; sommigen in zoet water, en eenigen ook op het land. 



De Krabben, alsmede de volgende afdeelingen tol aan de Kreeflkrabben, 

 vormen bij de schrijvers de afdeeling der Decapuda brachijTira. 



Bij vele soorten met gewone looppooten is het schild ruitvormig, of min 

 of meer afgerond. Onder deze behoort onze gewone groote z>eekrab, Cancer 

 pagürus , in hel fransrh toiirteau oï poupart genoemd : zes, ja zelfs negen 

 lot tien duim breed en drie tot vijf pond zwaar; de schaal oneffen, korrelig 

 en aan weerszijde van negen inkervingen voorzien ; roodachtig bruin , maar 

 de gladde en even groote scharen aan hel einde zwart. Deze soort wordt 

 veel gegeten, maar niet voor eene bijzondere lekkernij gehouden. Zij wordt 

 ook in de Middellandsche zee aangetroffen. — Sommige zeer kleine soorten 

 met eene afgeronde schaal en schaarpooten van gelijke grootte, leven, een 

 gedeelte van het jaar, in zeeschulpen. De oude Romeinen, welke dit ver- 

 schijnsel reeds kenden , meenden , dat deze gasten hunnen waard voor gevaar 

 waarschuwen , en voor hem gaan jagen. Thans schrijft men hun , in sommige 

 streken de nadeelige eigenschap loe, welke de Mosselen, waarin zij leven, 

 somtijds hebben. De gewone soort, Pinnothéres pisum, leeft in mosselen ; 

 eene andere, in de Middellandsche zee voorkomende soort, Ptnii. vetênim, 'm 

 de groote, onder den naam van Pinna bekende schulpen. — Andere soorten 

 van aanzienlijke grootte, Graps//.'^ , hebben eene afgeplatte, afgerond vierkante 

 schaal, en krachtige afgeplatte pooten, van welke het eerste paar na de 

 schaarpooten korter is dan de volgende. Men kent van deze afdeeling slechts 

 een klein getal soorten, die grootendeels in de heetc luchlstreken leven. 

 De eene, de mangrove-krab , Grapsus picliis , van de Antillische eilanden, 

 bereikt vier duim lengte, en is fraai rood van kleur, op de bovendeelen met 

 hooggeele, gegolfde streepjes en vlekken. Zij leven aan moerassige plaatsen 

 aan de oevers der zee of aan de monden van groote rivieren ; waar zij zich 



