571 



DE ROG-KREEFTEN. (LLVULI.) 



De Rogkreeflen, die men aldus kan noemen, omdat hunne ^rcslalte aan 

 die der Roggen doet denken, en welke bij de schrijvers de afdeeling der 

 Xiphosüra of Poecilopöda uitmaken, zijn zeer groole soorten uit de zeeën 

 der heete gewesten, welke vooral in het oog vallen door het ontbreken van 

 sprieten, en door haar schildvormig ligchaam , hetgeen aan het achtereinde, 

 bij wijze van eenen staart, met eenen beweegbaren, zeer harden en langen 

 dolkachtigen stekel gewapend is. Behalve dezen stekel beslaat het lijf uit 

 twee deelen, te welen: het kopborslstuk en hnt achterlijfsluk. Het eerste 

 is een groot van boven gewelfd, van onderen uitgehold schild, hetgeen van 

 voren en aan de zijden afgerond, van achteren uitgesneden is; het tweede 

 kleinere, hetgeen in de achterste uitsnede van het eerste past, en het ligchaam 

 van achteren sluit, is van achteren halvemaanvormig uitgesneden, en aan de 

 zijden van tandachtigc uitsteeksels voorzien, tusschen welke aan weerszijde 

 zes beweegbare priemvormige stekels bevestigd zijn. De vier oogen zijn boven 

 op hel kopborslstuk geplaatst: twee dezer zijn groot, niervormig, zamenge- 

 steld , en ver van elkander verwijderd ; de overige twee zijn eenvoudig, klein , 

 eirond, en liggen in het midden digi bij elkaar. Alle overige uitwendige werk- 

 tuigen zijn op de onderzijde van het dier geplaatst, en worden eerst zigtbaar, 

 wanneer men hel omkeert. Men ontwaart alsdan twaalf paar poolen, van 

 welke de zes eersten aan het kopborslstuk, de zes volgenden aan het achterlijf 

 bevestigd zijn : de laatstgenoemden, de valsche poolen, dienen tol het zwemmen 

 en zijn ieder van eene groole plaat voorzien, welke, met uilzondering van 

 het eerste paar, aan hare naar binnen gfkeerde zijde, de, uit eene menigte 

 bladen beslaande, kieuwen, dragen; eerstgenoemden, de ware poolen, zijn 

 grootendeels met eene schaar gewapend, hare heupleden zijn getand, dienen 

 lot het kaauwen , vervangen de plaats der kaken, welke ontbreken, en om- 

 sluiten den eenvQudigen mond , aan wiens bovenlip men twee kleine tasters 

 opmerkt. 



Deze zonderlinge dieren worden slechts in do zeeën der heete luchlslrekcn 

 aangetroffen. Zij leven van dierlijk voedsel; houden zich aan diepe plaatsen 

 op; zwemmen slecht; komen, bij eene betrokkene lucht, niet zelden op 

 het land, aan zandige plaatsen, waar zij echter met veel moeite schuivende 

 voorlkruipen , en wanneer het te warm wordt, zich in het zand graven. Zij 

 kunnen, zonder nadeel, dagen lang buiten het water blijven. Wanneer men 

 hen op den rug legt, zij zijn niet in staat zich om te keeren. Zij kunnen den 

 mensch met hun staarlaanhangsel diepe en gevaarlijke wonden toebrengen, 

 en dit deel wordt door sommige volkeren, zoo als b.v. de Nieuw-Guineërs, 

 gebruikt, om er hunne spietsen mede te wapenen. Men zegt, dat zij bij paren 

 leven; en op Java, waar men ze, in de maanden Julij en Augustus, veel vangt, 

 worden zij ook paarsgewijze op de markt gebragt en verkocht. Zij worden 

 aldaar door de Maleijers en Cliinezen gegeten. De meesten worden, zonder 

 den staart, die het overige ligchaam in lengte overtreft, omstreeks eenen 

 voet lang. Men kent slechts een klein getal soorten van dit geslacht. Degene, 

 welke in de Sunda- en de Moluksche zee voorkomt, is Limülus moluccdnus 

 of gi(jas. De Maleijers van Java noemen haar mimie. Het mannetje van deze 



