380 



aanwezig, die het kruipen bevordert. Een groot getal dezer dieren zijn van 

 harde schalen, hoorns en schelpen {cochléce en conchop) genoemd , voorzien , 

 en zij worden derhalve ook Conchyliën , en de wetenschap, die van haar 

 handelt, Conchyliolngie genoemd. Deze harde deelen , welke veelal reeds 

 bij het embryo in het ei aanwezig zijn, worden door koolzure kalk ge- 

 vormd, welke de huid laagsgewijze afscheidt, en hun toenemen in grootte, 

 wordt allengs door de vorming van nieuwe, de vroegere bedekkende, lagen, 

 bewerkstelligd. Daar deze kalkschalen voor de bepaling der soorten van groot 

 gewigt zijn, zoo heeft men aan hare verschillende deelen bijzondere namen 

 gegeven. Zij bestaan, hetzij uit eene, hetzij uil twee of meer schalen : in hel 

 eerste geval heeten zij: hoorns oï slakkenhuizen {cochléai); in het tweede 

 geval: scheJpeji {conchce) ; in het derde, zeldzame geval (bij de Torschelpen, 

 Chilon) : veelsclialirie schelpen {testce multivalves). — De hoorns zijn ge- 

 woonlijk gewonden, en worden, bij de plaatsbevveging , met het uiteinde 

 der windingen (spits genoemd) in de rigtiiig van boven en achteren gedragen. 

 De mee.ste hoorns zijn regts gewonden ; maar bij sommige soorten zijn zij 

 standvastig of individueel links gewonden, hetgeen tevens ook eene ver- 

 plaatsing der inwendige deelen len gevolge heeft. Deze windingen loopen 

 gewoonlijk schuins van onderen naar de punt, en de hoorn heet in dit geval 

 een gedraaide hoorn {cochlèa iurinnala en turrtia); bij anderen (b.v. 

 Conus) loopen zij dwars, zoodat de buitenste de overigen omsluit, en de 

 hoorn wordt alsdan opnerolde hoorn (cochléa convulüta of invÖluta) ge- 

 noemd ; bij nog anderen (b.v. Nautilus) is de hoorn , even als het Muzijk- 

 inslrument waarvan hij zijnen naam ontleent, in zich-zelven gewonden, 

 {Cochlèa revólüla) ; er zijn eindelijk ook hoorns van eene schotelvormige 

 gestalte, waar in het geheel geene windingen te bemerken zijn (b.v. Patella). 

 De opening der hoorns wordt veelal mond, en het van hieruit zigtbare ge- 

 deelte der holte keel genoemd. De mond zet zich somtijds van voren in eene 

 buis voort, welke men als eene verlenging van den hoorn waarneemt : hier- 

 door ontstaat de zoogenaamde snavel of staart van den hoorn. Van den 

 binnenrand der hoorns loopt eene z>uil {columella) tot aan hunne punt, op 

 de wijze eener spil, om welke de vvindingen zich draaijen. De opening, 

 welke men niet zelden, vooral bij jongere voorwerpen, bij deze zuil aan 

 den mond der huorns waarneemt, wordt navel {umbïï'iciis) genoemd; on- 

 doorboorde hoorns {cochlecc imperfordtoi) zijn dezulken, waar deze opening 

 ontbreekt. De holle der hoorns vormt bij de meesten slechts eene doorloopende 

 ruimte, bij sommigen daarentegen (Nautïlus) is zij door dwarsche tusschen- 

 scholten in een kleiner of grooter getal kamers verdeeld : de hoorns der eerste 

 soort heeten één-kamerige {CochlecR monothaknn'ïce of nnüocidares) ; die 

 der tweede, veel-kamer ige {Cochleoi poiijlhalaniKB oï mulliloculüres). Bij 

 de laatsten worden al deze kamers door eene cylinder-vormige pijp {sipho) 

 doorboord. De zoogenaamde voet der Slakken is bij velen van achteren en 

 boven, van een kalk-, of somtijds hoornachtig plaatje, het deksel {oper- 

 ciilum), voorzien, welk stuk dient, om de opening van den hoorn te sluiten, 

 nadat zich het dier daarin heeft teruggetrokken. — De beide schalen der 

 schelpen verloonen dikwerf aan de plaats harer vereeniging : de eene uit- 

 steeksels, de andere holten, welke in gene sluiten; men noemt dit helslot 



