582 



DE POLYP-SLAKKEN. [POLYPOCOCHLI.) 



De orde der Polypslakken, welke men gewoonlijk kopfootige weekdieren, 

 Cephalopuda , noeml, behelst slechts de twee hoofdgeslachten: inktvisch 

 (Sepm) en Nautilus. Het zijn de meest ontwikkelden van alle Weekdieren ; 

 zij worden alleen in de zee aangetroffen, en bereiken niet zelden eene aan- 

 zienlijke, sommigen zelfs eene reusachtige, grootte. Zij zijn op den eersten 

 blik te onderkennen aan hnnnen kop, die van zeer groole oogen en van 

 acht of meer voelers voorzien is, v\elke bij de meeslen de gedaante van groole 

 vleezige, om den mond geplaatste armen aannemen, en aan deze dieren tot 

 de plaatsbewcging dienen. 



Slechts eenige soorten hebben eene uitwendige schaal , welke echter an- 

 dere grondvormen vertoont dan die der Slakken. De romp is door eenen 

 langwerpigen of rdndachligen buidelvormigen zak (de mantel) omsloten, uit 

 wiens voorgedeelte de door eene soort van hals afgezette, groole, meestal 

 ronde, kop te voorschijn komt. De armen, welke in eenen kring om het 

 vooreinde van den kop geplaatsten, van boven, aan hunne naar den mond 

 gekeerde vlakte van vele zuignapjes of ook haken tot het vasthechten, voorzien 

 zijn, vormen van binnen aan hunnen wortel, eene trechtervormige holle, in 

 wier grond de mond ligt; de Nautilussen daarentegen, waar eene soort van 

 groeten voet en eene eigene soort van voelers, in plaats van armen, aanwezig 

 zijn, wijken in dit opzigl van al de overigen af. De mond is met twee groote, 

 hoornachtige, sterk gekromde, op eenen papegaaisnavel gelijkende kaken ge- 

 wapend, welke loodregl elkaar tegenoverstaan, en van welke de kleinere, aan 

 den voet door de grootere en bovenste, omsloten wordt. De vleezige tong, welke 

 tusschen de kaken ligt, is met hoornachlige platen en stekeltjos gewapend, 

 maar aan de spits week en van tepelijes voorzien. Men ziet aan weerszijde 

 van den kop een veelal zeer groot en gewoonlijk uitpuilend, volkomen bewerk- 

 luigd oog. De gehoorw^erkluigen , welke uit een met voclil en eene kalkachtige 

 massa gevuld zakje bestaan, liggen inwendig in den kop. Onder den kop 

 ontwaart men eene voortzetting van den manlel in de gedaante van eene 

 kegelvormige, van voren, maar bij Nautilus tevens langs hare geheele onder- 

 vlakte opene, buis, trechter genoemd, welke meestal door eene soort van klep 

 kan gesloten worden, met de kieuwholte, waarin tevens de uiteinden van het 

 darmkanaal en van de geslachtsdeelen uilkomen, in verband slaat, en de 

 verrigling vervult eener voor zamentrekking vatbare kloake, bestemd tot de 

 uitvoer van water en de uitwerpselen of afgescheidene vochten. Aan weers- 

 zijde van den trechter ziet men eene ronde, door eene huidplooi sluilbare 

 opening, welke in de kieuwholte voert. De huid is veelal lederachtig en heeft 

 eene fijne opperhuid met eigenaardige, buitengewone, cellen, in welke kleur- 

 stoffen van allerlei tinten liggen, weshalve deze cellen ook chromatophoren 

 genoemd worden. Deze cellen met hare kleurstof, die door den levensprikkel 

 en zelfs door uitwendige prikkels afwisselend uitgezet en zaraengelrokken 

 kunnen worden , brengen de fraaije, afwisselend verschijnende en wederom 

 verdwijnende speling van kleuren voort, welke men bij deze dieren waarneemt, 



