425 



Alle Schelpdieren leven in het water, en op verre na de meeslen in de 

 zee. Zij voeden zich met opgeloste of in het water zwevende dier- of planten- 

 stotfen. Velen zitten vast, hetzij dat zij zich met de schaal of den baard aan 

 andere voorwerpen aanhechten, hetzij dat zij zich in hout of sleenen boren. 

 Anderen steken eenvoudig in modder of zand. De bewegingen der vrij-levende 

 soorten zijn gering, en beslaan in een langzaam kruipen door middel van 

 den voet ; slechts sommigen zwemmen door de schelpen afwisselend open 

 en digt Ie kleppen. 



De Schelpdieren zijn over alle streken van den aardbol verbreid. 



Men kan ze in twee onderafdeelingen brengen , te weten : de voet-scheïp- 

 dieren {Podoconchce) en de arm-schelpdieren {Brachioconchce), 



DE VOET^SCHELPDIEREN. {PODOCONCHJ^.) 



Deze dieren, welke men gewoonlijk LameUibranchiala oï plaatkieuwigen 

 noemt, zijn ingesloten in twee zijdelingsche, onderling min of meer volkomen 

 gelijk ontwikkelde schalen, welke, aan de rugzijde door een elastieken band 

 met elkander verbonden zijn , en dikwijls een door verhevenheden en hollen 

 gekenschetst slot verloonen. Zij hebben een weeken, viceschigen, veelal drie- 

 hoekigen,4)ijl- of tongvormigen , zeer zelden onduidelijk ontwikkelden, zoo- 

 genoemden voet , en niet zelden ook eenen zoogenaamden baard {byssus) om 

 zich vast te hechten. De kieuwen, aan weerszijde meestal twee in getale, 

 liggen langs den binnenkant van den mantel, en bestaan in den regel uit 

 door vaten dwarsgcslreepte plaatjes; de meesten hebben ook aan weerszijde 

 van den mond, twee platte, vliezige voelers. Er is slechts één hart aanwezig. 

 De mantel is veelal min of meer volkomen gespleten, of heeft, ten minste, twee 

 openingen, van welke de onderste de adembuis, de bovenste de aarsbuis is. 

 Hij is, veelal langs zijnen rand van kegelvormige verlengingen der huid {cirri) 

 voorzien. De seksen zijn meestal gescheiden. Eene eigenlijke paring heeft 

 niet plaats; de eijeren worden eerst bevrucht, na dat zij uit den eijerstok 

 tusschen de builenkieuwen gekomen zijn, welke tot dit einde somtijds van 

 driehoekige, voor uitzetting vatbare, ruimten voorzien zijn : hier heeft ook 

 de ontwikkeling van het embryo plaats, waarbij men eene zoo zeer in het 

 oog vallende gedaanteverwisseling opmerkt , dat deze jonge voorwerpen vroeger 

 voor eene eigene soort van parasilische dieren {Glochidium pnradoxum ge- 

 noemd) gehouden werden. Sümniige soorten boren zich in hout of zelfs in 

 allerlei steenrotsen : bij eenigen (Pholas en Teredo) geschiedt dit op eene 

 mechanische wijze ; bij de overigen , zoo als men wil , door middel van een 

 zwak bijlend vocht. 



Men brengt de Voelschelpdieren , volgens het getal der sluitspieren van de 

 schalen, onder twee groote onderafdeelingen, wier kenmerk veelal gemak- 

 kelijk waar te nemen is, daar ieder der spieren aan de binnenzijde van 

 iedere schaal een duidelijk indruksel achterlaat. 



5^ 



